Αλλεργία στα αγρωστώδη (γρασίδια): Συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Η αλλεργία σε αγρωστώδη (γρασίδια, grass pollen allergy) είναι από τα συχνότερα αίτια αλλεργικής ρινίτιδας, επιπεφυκίτιδας και άσθματος στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Η οικογένεια των αγρωστωδών (Poaceae) περιλαμβάνει περισσότερα από 12.000 είδη, από τα οποία ο Φλέως ο λειμώνιος (Timothy grass, Phleum pratense) είναι το πλέον αντιπροσωπευτικό για τη διάγνωση και τη θεραπεία. Η ευαισθητοποίηση στο μείζον μοριακό αλλεργιογόνο του Timothy grass (Phl p 1) ήταν η συχνότερη μεταξύ όλων των αεροαλλεργιογόνων σε μεγάλη Ευρωπαϊκή μελέτη ευαισθητοποιήσεων σε παιδιά. Στην Ελλάδα και τις μεσογειακές χώρες, η περίοδος γυρεοφορίας των αγρωστωδών αρχίζει συνήθως τον Απρίλιο και διαρκεί μέχρι τον Ιούλιο, με κορύφωση τον Μάιο και τον Ιούνιο, συνυπάρχοντας με τη γυρεοφορία της ελιάς αλλά και του περδικακιού. Περίπου 20% του γενικού πληθυσμού και μέχρι και 40% των ασθενών με αλλεργική ρινίτιδα είναι ευαισθητοποιημένοι στις γύρεις των αγρωστωδών.

Τι είναι η αλλεργία στα αγρωστώδη (γρασίδια)

Η αλλεργία στα αγρωστώδη είναι μια αντίδραση υπερευαισθησίας μεσολαβούμενη από IgE, η οποία πυροδοτείται από την εισπνοή γύρεων από φυτά της οικογένειας των αγρωστωδών (Poaceae). Στο μεσογειακό κλίμα που αφορά και την Ελλάδα, τα κλινικά σημαντικότερα είδη γρασιδιών είναι τα αγρωστώδη εύκρατου κλίματος:

• Φλέως ο λειμώνιος (Phleum pratense, timothy grass),
• Dactylis glomerata (orchard grass / cocksfoot)
• Lolium perenne (perennial ryegrass)
• Festuca pratensis (meadow fescue)
• Poa pratensis (Kentucky bluegrass)
• Anthoxanthum odoratum (sweet vernal grass)

Και από τα αγρωστώδη υποτροπικού κλίματος:

• Cynodon dactylon (Bermuda grass)

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των αγρωστωδών εύκρατου κλίματος είναι η εκτεταμένη μεταξύ τους διασταυρούμενη αντιδραστικότητα. Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως ένας ασθενής με αλλεργία σε ένα είδος γρασιδιού σχεδόν πάντα θα αντιδρά και στα υπόλοιπα είδη. Ο λόγος είναι πως η ακολουθία των αμινοξέων στα μείζονα αλλεργιογόνα — κυρίως της ομάδας 1 (Phl p 1) και της ομάδας 5 (Phl p 5) — στα διάφορα είδη αγρωστωδών εμφανίζει ομοιότητα μεγαλύτερη του 80%.

“Συχνά αρκεί μόνο το εκχύλισμα φλέου λειμώνιου (timothy grass) για τη διάγνωση και την απευαισθητοποίηση σε όλα τα αγρωστώδη εύκρατου κλίματος”

Από την άλλη, η διασταυρούμενη αντιδραστικότητα μεταξύ αγρωστωδών εύκρατου και υποτροπικού κλίματος (όπως το Bermuda grass, Cynodon dactylon) είναι περιορισμένη. Τα τελευταία στερούνται αλλεργιογόνων της ομάδας 5, ενώ εμφανίζουν και ελαττωμένη ομοιότητα στις άλλες ομάδες αλλεργιογόνων. Σε περιοχές όπως η Ελλάδα, όπου συνυπάρχουν αγρωστώδη εύκρατου και υποτροπικού κλίματος, αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική από κλινικής πλευράς — ένας ασθενής με γνήσια αλλεργία στο Bermuda grass μπορεί να έχει αρνητικά τεστ έναντι του Timothy και να χάσει τη διάγνωση. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται ξεχωριστό εκχύλισμα Cynodon dactylon τόσο για τη διάγνωση όσο και για την ανοσοθεραπεία.

“Σε ασθενείς με συμπτώματα που παρατείνονται μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού είναι πιθανή η ευαισθητοποίηση και στο Bermuda grass (Cynodon dactylon)“

Τα αλλεργιογόνα των αγρωστωδών

Δεκατρείς ομάδες αλλεργιογόνων έχουν μέχρι σήμερα προσδιοριστεί στο timothy grass (Phleum pratense), με ονομασίες από Phl p 1 έως Phl p 13. Ορισμένα από αυτά αναγνωρίζονται από περισσότερο από 50% των ασθενών και ονομάζονται μείζονα αλλεργιογόνα, ενώ τα υπόλοιπα είναι είτε ελάσσονα αλλεργιογόνα είτε παναλλεργιογόνα — όπως η προφιλίνη (profilin) και η πολκαλσίνη (polcalcin).

“Το Phl p 1 είναι ο σημαντικότερος δείκτης γνήσιας ευαισθητοποίησης σε γύρη αγρωστωδών - το αναγνωρίζει περίπου ένα 90% των ασθενών”

Σε μία μελέτη 2.948 ασθενών με αλλεργία σε γύρεις, περίπου το 89% εμφάνιζε IgE έναντι του Phl p 1, σε σύγκριση με το 59% για το Phl p 5. Η μοριακή διαγνωστική (molecular allergy diagnostics, MAD) χρησιμοποιώντας αλλεργιογόνα όπως το Phl p 1 και το Phl p 5 μπορεί να πετύχει ευαισθησία μεταξύ 91,5% και 100% και ειδικότητα 100% στη διάγνωση αληθούς αλλεργίας στα αγρωστώδη.

Σε κάποιους ασθενείς ένα θετικό τεστ μπορεί να οφείλεται σε παναλλεργιογόνα (προφιλίνη, πολκαλσίνη) ή σε άλλα μόρια όπως οι διασταυρούμενοι υδατανθρακικοί επίτοποι (cross-reactive carbohydrate determinants, CCDs) — και να στερείται κλινικής σημασίας.

Συμπτώματα της αλλεργίας σε αγρωστώδη

Οι ασθενείς με αλλεργία στα αγρωστώδη εκδηλώνουν συμπτώματα στην εποχή γυρεοφορίας των γρασιδιών, την άνοιξη και νωρίς το καλοκαίρι.

“Κάποιοι ασθενείς μπορεί να έχουν συμπτώματα μέχρι και τις αρχές του φθινοπώρου”

Τα συμπτώματα είναι εντονότερα τις ημέρες με υψηλή παραγωγή γύρης και κυμαίνονται από ήπια ρινίτιδα μέχρι και επικίνδυνους για τη ζωή παροξυσμούς άσθματος. Τα συχνότερα είναι:

• Αλλεργική ρινίτιδα (φτέρνισμα, καταρροή, ρινική συμφόρηση, κνησμός μύτης) — η συνηθέστερη εκδήλωση που θα εμφανίσει ο τυπικός ασθενής με αλλεργία στα αγρωστώδη
• Αλλεργική επιπεφυκίτιδα (κνησμός στους επιπεφυκότες, ερυθρότητα, δακρύρροια) — συχνά συνοδεύει τη ρινίτιδα
• Αλλεργικό άσθμα (συριγμός στην εκπνοή, βήχας, δύσπνοια, βάρος ή σφίξιμο στο στήθος) — εμφανίζεται σε σημαντικό ποσοστό των ασθενών
• Σύνδρομο αλλεργίας γύρεων–τροφών (PFAS) (oral allergy syndrome) — κνησμός στο στόμα όταν ο ασθενής καταναλώνει τροφές όπως πεπόνι, τομάτα, καρπούζι, πορτοκάλι ή ακτινίδιο, που προκαλείται από προφιλίνες με παρόμοια δομή με αυτή των αγρωστωδών (Phl p 12)
• Δερματολογικές εκδηλώσεις (σπάνια) — επιδείνωση της ατοπικής δερματίτιδας στη διάρκεια της εποχής γυρεοφορίας ή, σπανιότερα, εξ επαφής κνίδωση

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό κλινικά φαινόμενο που σχετίζεται με την αλλεργία στα αγρωστώδη είναι το άσθμα σχετιζόμενο με καταιγίδα (thunderstorm asthma). Σε καταιγίδες που συμβαίνουν την περίοδο γυρεοφορίας των αγρωστωδών, οι γύρεις έρχονται σε επαφή με την υγρασία της ατμόσφαιρας και διασπώνται οσμωτικά, απελευθερώνοντας χιλιάδες μικροσκοπικούς κυτταροπλασματικούς αμυλόκοκκους διαμέτρου 0,6–2,5 μm, οι οποίοι περιέχουν τα αλλεργιογόνα σε συμπυκνωμένη μορφή.

Τα ρεύματα κατιόντος αέρα (downdrafts) της καταιγίδας συμπυκνώνουν αυτά τα σωματίδια κοντά στο έδαφος, όπου εισπνέονται από τους ασθενείς. Λόγω του μικρού τους μεγέθους, φτάνουν βαθιά στους μικρούς αεραγωγούς και μπορούν να προκαλέσουν αιφνίδιες και ιδιαίτερα σοβαρές κρίσεις άσθματος, ακόμα και σε ασθενείς που έχουν μέχρι τότε εκδηλώσει μόνο αλλεργική ρινίτιδα.

Τον Νοέμβριο του 2016, στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, καταγράφηκε το εντονότερο τέτοιο επεισόδιο παγκοσμίως, με περισσότερους από 9.400 ασθενείς να επισκέπτονται τα ΤΕΠ και 10 θανάτους λόγω άσθματος σε διάστημα λίγων ωρών.

“Το άσθμα σχετιζόμενο με καταιγίδα είναι η σοβαρότερη εκδήλωση αλλεργίας σε αγρωστώδη — οφείλεται στην οσμωτική ρήξη των γύρεων και την απελευθέρωση μικροσκοπικών αλλεργιογόνων σωματιδίων”

Αλλεργία σε αγρωστώδη και τροφική αλλεργία

Κάποιοι ασθενείς με αλλεργία σε γρασίδια αναπτύσσουν τροφική αλλεργία στο πλαίσιο του συνδρόμου αλλεργίας γύρεων–τροφών (PFAS), το οποίο οφείλεται κυρίως στις προφιλίνες. Η προφιλίνη στη γύρη των αγρωστωδών (Phl p 12) μοιάζει δομικά με προφιλίνες σε διάφορα φρούτα και λαχανικά, τα οποία μπορούν έτσι να προκαλέσουν συμπτώματα στους ευαισθητοποιημένους ασθενείς.

Τροφές που συχνότερα μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα σε ασθενείς με αλλεργία στα αγρωστώδη είναι:

• Πεπόνι (και πράσινο, όπως και κανταλούπε), καρπούζι
• Τομάτα
• Πορτοκάλι και άλλα εσπεριδοειδή
• Ακτινίδιο
• Ροδάκινο (λόγω προφιλίνης, διακριτή μορφή από την LTP-μεσολαβούμενη αλλεργία στο ροδάκινο)
• Φιστίκι (επίσης μέσω προφιλίνης, συνήθως ηπιότερες αντιδράσεις)
• Σέλερι

Οι αντιδράσεις που οφείλονται σε διασταυρούμενη αλλεργία μεταξύ γύρεων και τροφών δεν είναι όλες ίδιες. Σε αντίθεση με τη μεσολαβούμενη από GRP πρωτεΐνες αλλεργία στο ροδάκινο που βλέπουμε σε ασθενείς με αλλεργία στο κυπαρίσσι, η μεσολαβούμενη από προφιλίνες τροφική αλλεργία είναι συνήθως ήπια και τα συμπτώματα περιορίζονται στη στοματική κοιλότητα (oral allergy syndrome). Ο λόγος είναι πως οι προφιλίνες είναι ευαίσθητες στη θερμότητα και καταστρέφονται με το μαγείρεμα. Έτσι, οι ασθενείς συνήθως καταναλώνουν χωρίς πρόβλημα τις παραπάνω τροφές μαγειρεμένες.

“Ωστόσο, σε κάποιους ασθενείς, σπάνια, μπορεί να συμβούν και σοβαρότερες αντιδράσεις, μέχρι και αναφυλαξία”

Διάγνωση της αλλεργίας στα αγρωστώδη

Για τη διάγνωση της αλλεργίας στα αγρωστώδη ακολουθείται μια συστηματική βήμα προς βήμα προσέγγιση:

1. Κλινικό ιστορικό — Εποχικά συμπτώματα που επανεμφανίζονται κάθε άνοιξη και αρχές καλοκαιριού (Μάιος–Ιούλιος στην Ελλάδα), επιδεινώνονται σε εξωτερικούς χώρους —ιδιαίτερα τις ζεστές, ξηρές και ανεμώδεις ημέρες— και βελτιώνονται σε κλειστούς χώρους. Το χρονικό πρότυπο είναι ο ισχυρότερος διαγνωστικός δείκτης. Η πρώτη εκδήλωση στην εφηβεία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή είναι τυπική, αν και η έναρξη στην παιδική ηλικία είναι επίσης συχνή.

2. Δερματικές δοκιμασίες νυγμού (αλλεργικά τεστ, skin prick tests) — Χρησιμοποιείται κατ’ ελάχιστον το τυποποιημένο εκχύλισμα γύρης Timothy grass. Θετικό αποτέλεσμα (πομφός ≥ 3 mm) υποδεικνύει ευαισθητοποίηση. Λόγω της εκτεταμένης διασταυρούμενης αντιδραστικότητας εντός των αγρωστωδών εύκρατου κλίματος, μια θετική αντίδραση στο Timothy καλύπτει συνήθως ολόκληρη την υποοικογένεια Pooideae. Θα πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμοποιείται και τυποποιημένο εκχύλισμα Bermuda grass.

3. Ειδικές IgE (sIgE) στον ορό — Μέτρηση ειδικών IgE αντισωμάτων έναντι ολικού εκχυλίσματος γύρης αγρωστωδών, συμπληρούμενη από μοριακά συστατικά όταν κρίνεται απαραίτητο. Η μοριακή διαγνωστική (component-resolved diagnostics, CRD) είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε πολυευαισθητοποιημένους ασθενείς.Η μοριακή αλλεργιολογική διάγνωση (CRD) χρησιμεύτει στη διάκριση μεταξύ της γνήσιας ευαισθητοποίησης από τη διασταυρούμενη αντιδραστικότητα, σε περιπτώσεις πολυευαισθητοποιημένων ασθενών.

4. Ρινική δοκιμασία πρόκλησης — Σπάνια χρειάζεται, αλλά μπορεί να φανεί χρήσιμη σε περιπτώσεις όπου το κλινικό ιστορικό και η ορολογική εξέταση δεν συμφωνούν.

Είναι σημαντικό να γίνεται διαφοροδιάγνωση από αγγειοκινητική ρινίτιδα, φαρμακευτική ρινίτιδα, ευαισθητοποίηση σε αλλεργιογόνα εσωτερικών χώρων (ακάρεα, μύκητες, κατοικίδια) και ρινικούς πολύποδες που μπορούν να προκαλούν χρόνια, ολοετή συμπτώματα.

Θεραπεία της αλλεργίας στα αγρωστώδη

1. Αποφυγή έκθεσης στη γύρη

Η πλήρης αποφυγή της γύρης αγρωστωδών είναι πρακτικά ανέφικτη, αλλά η έκθεση μπορεί να μειωθεί:

• Παρακολουθείτε τα δελτία γυρεοφορίας και περιορίστε τις υπαίθριες δραστηριότητες τις ημέρες με υψηλά επίπεδα, ιδιαίτερα σε ξηρές, ανεμώδεις συνθήκες και τις πρωινές/μεσημεριανές ώρες που οι συγκεντρώσεις κορυφώνονται
• Κρατήστε τα παράθυρα κλειστά κατά την εποχή γυρεοφορίας, ιδιαίτερα στο υπνοδωμάτιο
• Κάντε ντους και αλλάξτε ρούχα μετά από παρατεταμένη παραμονή σε εξωτερικούς χώρους
• Φοράτε γυαλιά ηλίου που καλύπτουν καλά τα μάτια
• Χρησιμοποιήστε καθαριστές αέρα με φίλτρα HEPA στο σπίτι
• Αποφύγετε το κούρεμα του γκαζόν ή την έκθεση σε φρεσκοκουρεμένα γρασίδια — το κούρεμα απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες γύρης και αλλεργιογόνων σωματιδίων

2. Φαρμακευτική αγωγή

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της αλλεργίας στα αγρωστώδη ακολουθεί τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες ARIA:

• Αντιισταμινικά 2ης γενιάς (σετιριζίνη, δεσλοραταδίνη, μπιλαστίνη, ρουπαταδίνη): πρώτη γραμμή θεραπείας για ήπια–μέτρια ρινοεπιπεφυκίτιδα. Μη κατασταλτικά, με μία δόση ημερησίως
• Ενδορρινικά κορτικοστεροειδή (ρινικά σπρέι — μομεταζόνη, φλουτικαζόνη, βουδεσονίδη): αποτελεσματικότερη μονοθεραπεία με πλειότροπη δράση, αλλά σχετικά καθυστερημένη έναρξη δράσης.
• Σταθερός συνδυασμός ενδορρινικού αντιισταμινικού και κορτικοστεροειδούς (αζελαστίνη/φλουτικαζόνη): προτιμώμενη πρώτη γραμμή για μέτρια–σοβαρή ρινίτιδα σύμφωνα με τις συστάσεις ARIA-EAACI 2024, προσφέροντας ταχύτερη έναρξη δράσης σε σχέση με το κορτικοστεροειδές μόνο
• Αντιισταμινικά κολλύρια (ολοπαταδίνη, κετοτιφαίνιο): στοχευμένη ανακούφιση για την επιπεφυκίτιδα
• Ανταγωνιστές υποδοχέων λευκοτριενίων (μοντελουκάστη): ως συμπληρωματική αγωγή, ιδιαίτερα σε ασθενείς με συνυπάρχον άσθμα
• Συστηματικά κορτικοστεροειδή: θα πρέπει να αποφεύγονται λόγω σημαντικών ανεπιθύμητων ενεργειών· βραχέα σχήματα σπάνια δικαιολογούνται για εξαιρετικά σοβαρά συμπτώματα

Σε ασθενείς με συνυπάρχον άσθμα, η κατάλληλη αγωγή με εισπνεόμενα (ICS ± LABA) θα πρέπει να βελτιστοποιείται πριν και κατά τη διάρκεια της εποχής γυρεοφορίας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες GINA.

3. Ειδική ανοσοθεραπεία (απευαισθητοποίηση) για αλλεργία στα αγρωστώδη

Η ειδική ανοσοθεραπεία είναι η μόνη θεραπεία που τροποποιεί την υποκείμενη ανοσολογική απάντηση στην αλλεργία στα αγρωστώδη. Συνιστάται από τις κατευθυντήριες οδηγίες της EAACI για ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή αλλεργική ρινοεπιπεφυκίτιδα που δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με φαρμακευτική αγωγή και μέτρα αποφυγής.

Τόσο η υποδόρια (SCIT) όσο και η υπογλώσσια (SLIT) ανοσοθεραπεία είναι διαθέσιμες για τη γύρη αγρωστωδών. Η τεκμηρίωση της ανοσοθεραπείας στα αγρωστώδη είναι η ισχυρότερη μεταξύ όλων των γύρεων. Μια τυπική πορεία ανοσοθεραπείας στα αγρωστώδη διαρκεί 3–5 έτη και συνιστάται σε ασθενείς που:

• Έχουν επιβεβαιωμένη γνήσια ευαισθητοποίηση στη γύρη αγρωστωδών
• Εμφανίζουν μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα που δεν ελέγχονται επαρκώς με φαρμακευτική αγωγή
• Βιώνουν σημαντική επίπτωση στην ποιότητα ζωής τους
• Επιθυμούν μια μακροπρόθεσμη, τροποποιητική της νόσου προσέγγιση και όχι μόνο έλεγχο συμπτωμάτων

“Η ανοσοθεραπεία στα αγρωστώδη έχει την ισχυρότερη μακροπρόθεσμη τεκμηρίωση μεταξύ όλων των ανοσοθεραπειών”

Η γύρη αγρωστωδών στην Αττική και την Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η περίοδος γυρεοφορίας των αγρωστωδών διαμορφώνεται από το μεσογειακό κλίμα. Στην Αττική και την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, η γυρεοφορία ξεκινά συνήθως στα τέλη Απριλίου, κορυφώνεται τον Μάιο και τον Ιούνιο και υποχωρεί στα τέλη Ιουλίου. Στην περίπτωση που συνυπάρχει ευαισθητοποίηση και σε Bermuda grass, η γυρεοφορία παρατείνεται μέχρι και τα τέλη του καλοκαιριού. Η εποχή είναι γενικά συντομότερη αλλά εντονότερη σε σχέση με τη Βόρεια Ευρώπη, λόγω των ξηρών συνθηκών του καλοκαιριού που σταματούν την ανάπτυξη των γρασιδιών.

Τα κύρια αλλεργιογόνα είδη αγρωστωδών στην Ελλάδα περιλαμβάνουν το Phleum pratense, Dactylis glomerata, Lolium perenne, Avena (βρώμη), Hordeum (κριθάρι), καθώς και το υποτροπικό Cynodon dactylon (Bermuda grass), που γυρεοφορεί αργότερα (Ιούνιο–Σεπτέμβριο) και μπορεί να παρατείνει την περίοδο συμπτωμάτων μέχρι το τέλος του καλοκαιριού.

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του ελληνικού γυρεολογικού ημερολογίου είναι η χρονική επικάλυψη με άλλα σημαντικά αλλεργιογόνα:

• Γύρη ελιάς (Olea europaea): κορύφωση Μάιος–Ιούνιος, επικαλύπτεται σχεδόν πλήρως με τη γύρη αγρωστωδών
• Περδικάκι (Parietaria): Μάρτιος–Οκτώβριος, με κορύφωση την άνοιξη
• Κυπαρίσσι: Ιανουάριος–Μάρτιος, προηγείται της εποχής των αγρωστωδών

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την περίοδο γυρεοφορίας των αγρωστωδών παγκοσμίως, με ορισμένες μελέτες να καταγράφουν πρωιμότερη έναρξη. Ωστόσο, σε αντίθεση με τη γύρη της σημύδας ή της βελανιδιάς — όπου η εποχή αποδεδειγμένα γίνεται μεγαλύτερη και εντονότερη — η εποχή γυρεοφορίας των αγρωστωδών δεν εμφανίζει σταθερή αύξηση σε σοβαρότητα, πιθανώς λόγω της αστικοποίησης που μειώνει τις εκτάσεις με γρασίδι.

Εάν εμφανίζετε φτέρνισμα, ρινική συμφόρηση ή κνησμό στα μάτια κάθε άνοιξη που επιδεινώνεται σε εξωτερικούς χώρους, η αλλεργία στα αγρωστώδη είναι ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο. Στο αλλεργιολογικό ιατρείο στην Ηλιούπολη μπορείτε να πραγματοποιήσετε εξειδικευμένο έλεγχο — συμπεριλαμβανομένης αξιολόγησης της μοριακής διαγνωστικής — για να ταυτοποιήσετε τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα και να σχεδιάσουμε μαζί ένα εξατομικευμένο πλάνο αντιμετώπισης, συμπεριλαμβανομένης της ανοσοθεραπείας όπου ενδείκνυται.

Αλλεργία σε αγρωστώδη ή κρυολόγημα;

Πολλοί ασθενείς μπερδεύουν τα συμπτώματα αλλεργίας στα αγρωστώδη με ανοιξιάτικο κρυολόγημα. Ο παρακάτω πίνακας βοηθά στη διαφοροδιάγνωση:

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνή είναι η αλλεργία στα αγρωστώδη (γρασίδια);

Η αλλεργία στις γύρεις γρασιδιών είναι η συχνότερη μορφή αλλεργίας σε γύρεις παγκοσμίως. Περίπου το 20% του γενικού πληθυσμού είναι ευαισθητοποιημένο στη γύρη αγρωστωδών, ενώ σε μεγάλες μοριακές μελέτες σε παιδιά το μείζον αλλεργιογόνο του γρασιδιού (Phl p 1) ήταν το συχνότερο αεροαλλεργιογόνο σε όλες τις Ευρωπαϊκές περιοχές που μελετήθηκαν. Στην κλινική πράξη, οι γύρεις των γρασιδιών είναι υπεύθυνες για ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων αλλεργικής ρινίτιδας και εποχικού άσθματος.

Πότε είναι η περίοδος γυρεοφορίας των γρασιδιών στην Αθήνα;

Στην Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή της Αττικής, η περίοδος γυρεοφορίας των αγρωστωδών ξεκινά συνήθως τον Απρίλιο και διαρκεί μέχρι τον Ιούλιο, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις τον Μάιο και τον Ιούνιο. Εάν υπάρχει ευαισθητοποίηση και σε Bermuda grass, τα συμπτώματα παρατείνονται μέχρι και τα τέλη του καλοκαιριού. Η γυρεοφορία και η έκθεση εξαρτώνται επίσης από τις καιρικές συνθήκες: τις ζεστές, ξηρές ημέρες με αυξημένους ανέμους, τα αγρωστώδη παράγουν τη μεγαλύτερη ποσότητα γύρης. Η περίοδος γυρεοφορίας επικαλύπτεται με αυτή της ελιάς, αλλά σε κάθε ασθενή μπορεί να προσδιοριστεί το υπεύθυνο αλλεργιογόνο με τα αλλεργικά τεστ.

Μπορεί η αλλεργία στα αγρωστώδη να προκαλέσει τροφική αλλεργία;

Ναι. Κάποιοι ασθενείς με αλλεργία στα αγρωστώδη αναπτύσσουν κνησμό στη στοματική κοιλότητα (στοματοφαρυγγικό σύνδρομο, oral allergy syndrome) όταν καταναλώνουν πεπόνι, τομάτα, καρπούζι, εσπεριδοειδή, ακτινίδιο ή σέλερι. Υπεύθυνη είναι η προφιλίνη (Phl p 12), ένα παναλλεργιογόνο στα γρασίδια που μοιάζει δομικά με ομόλογες πρωτεΐνες στις παραπάνω τροφές. Σε αντίθεση με τις μεσολαβούμενες από LTP ή GRP τροφικές αλλεργίες, το OAS που οφείλεται σε προφιλίνη είναι συνήθως ήπιο, με συμπτώματα που περιορίζονται στο στόμα. Επίσης, ο ασθενής μπορεί συνήθως να καταναλώσει τις τροφές μαγειρεμένες, καθώς οι προφιλίνες καταστρέφονται από τη θερμοκρασία.

Ποια η διαφορά μεταξύ αλλεργίας στα αγρωστώδη και αλλεργίας στην ελιά;

Η γύρη των αγρωστωδών και η γύρη της ελιάς είναι τα δύο σημαντικότερα ανοιξιάτικα–καλοκαιρινά αεροαλλεργιογόνα στην Ελλάδα, και οι περίοδοι γυρεοφορίας τους επικαλύπτονται σημαντικά (Μάιος–Ιούνιος). Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν θετικά δερματικά τεστ και στα δύο. Είναι σημαντικό να προσδιαρίσουμε εάν η φαινομενική διπλή ευαισθητοποίηση οφείλεται σε διασταυρούμενη αντιδραστικότητα μέσω προφιλινών ή πολκαλσινών ή σε διπλή αλλεργία. Αυτή η διάκριση έχει μεγάλη σημασία, καθώς καθορίζει ποια αλλεργιογόνα θα πρέπει να στοχευθούν με την ειδική ανοσοθεραπεία.

Υπάρχει θεραπεία για την αλλεργία στα αγρωστώδη;

Η ειδική ανοσοθεραπεία (απευαισθητοποίηση) είναι η μόνη θεραπεία που τροποποιεί την υποκείμενη ανοσολογική απάντηση και μπορεί να προσφέρει παρατεινόμενο όφελος ακόμα και μετά τη διακοπή της αγωγής. Η ανοσοθεραπεία στα αγρωστώδη — διαθέσιμη τόσο ως υποδόριες ενέσεις (SCIT) όσο και ως υπογλώσσιες σταγόνες ή δισκία (SLIT) — έχει την ισχυρότερη τεκμηρίωση από όλες τις ανοσοθεραπείες σε γύρεις. Στο αλλεργιολογικό ιατρείο στην Ηλιούπολη μπορούμε να αξιολογήσουμε αν είστε κατάλληλος υποψήφιος για ανοσοθεραπεία.