Kalogiros Logo

Λάμπρος Α. Καλόγηρος

Αλλεργιολόγος

Κνίδωση

29/03/2017
Lampros A. Kalogiros

Τι είναι η κνίδωση;

Η κνίδωση αποτελεί μια αρκετά συχνή οντότητα, καθώς υπολογίζεται πως ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κνίδωση τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων η κνίδωση δεν θα διαρκέσει περισσότερο από μερικές εβδομάδες και ονομάζεται οξεία. Σε ένα μικρό ποσοστό, όμως, θα κρατήσει περισσότερο από 6 εβδομάδες και ονομάζεται χρόνια κνίδωση. Η διάρκεια της χρόνιας κνίδωση δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί.

"Περίπου ένας στους πέντε συνανθρώπους μας θα εμφανίσει κνίδωση, τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του"

Στους ασθενείς εκδηλώνεται με εξανθήματα τα οποία ονομάζονται πομφοί, με κνησμό και -σε κάποιες περιπτώσεις- αγγειοοίδημα. Περίπου οι μισοί ασθενείς θα εκδηλώσουν μόνο κνιδωτικό εξάνθημα, στο 40% των ασθενών θα συνυπάρχει και αγγειοοίδημα, ενώ σε ένα 10% θα εμφανιστεί μόνο αγγειοοίδημα, χωρίς κνίδωση.

"Είναι μια νόσος που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση πομφών (πετάλες), αγγειοιδήματος (πρηξίματος) ή και των δύο"

Πως εκδηλώνεται η κνίδωση;

Οι πομφοί είναι εξανθήματα που προεξέχουν από το δέρμα (υπερυψωμένα), έχουν έντονο κνησμό (φαγούρα) και υποχωρούν στην πίεση (Εικόνα 1). Κεντρικά, εμφανίζουν μία ανύψωση από το δέρμα, άλλοτε άλλου μεγέθους. Η ανύψωση αυτή περιβάλλεται από ερυθρότητα (ερύθημα). Συχνά οι πομφοί είναι πολλοί σε αριθμό, σχηματίζοντας την εικόνα γεωγραφικού χάρτη στο δέρμα. Οι βλάβες αυτές διαρκούν συνήθως λιγότερο από μία ημέρα, σε άλλα σημεία υποχωρούν και σε άλλα βγαίνουν νέες.

Εικόνα 1. Κνιδωτικό εξάνθημα

Το αγγειοοίδημα είναι πρήξιμο που εμφανίζεται συνήθως στα βλέφαρα, στα χείλη, τα χέρια και τα γεννητικά όργανα (Εικόνα 2). Το αγγειοοίδημα εμφανίζεται περίπου στους μισούς ασθενείς και διαρκεί λίγο περισσότερο από μια ημέρα. Κάποιες φορές, το αγγειοοίδημα συνοδεύεται από αίσθημα πόνου, παρά κνησμού.

Εικόνα 2. Αγγειοοίδημα (πρήξιμο) σε χείλη

Πως προκαλείται και ποιά τα είδη της;

Ο βασικός μεσολαβητής της κνίδωσης είναι η ισταμίνη. Η ισταμίνη είναι μια ουσία που φυσιολογικά περιέχεται σε κύτταρα που ονομάζονται μαστοκύτταρα. Στους ασθενείς με κνίδωση, τα μαστοκύτταρα του δέρματος ενεργοποιούνται ευκολότερα, είτε αυθόρμητα, είτε συνεπεία παραγόντων, ενδογενών ή εξωγενών.

Πέραν του διαχωρισμού με βάση τη διάρκεια, η κνίδωση κατηγοριοποιείται ανάλογα και με το αίτιο που τις προκαλεί. Συχνά, μπορεί να εμφανίζονται συνεπεία εξωγενών, φυσικών παραγόντων και ονομάζονται φυσικές (επαγόμενες) κνιδώσεις. Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να είναι το ψύχος, μηχανικά ερεθίσματα και η υπεριώδης ακτινοβολία του ηλίου.

Οι επαγόμενες κνιδώσεις ταξινομούνται ως εξής:

  • συμπτωματικός δερμογραφισμός
  • κνίδωση εκ ψύχους (στο κρύο)
  • επιβραδυνόμενη εκ πιέσεως
  • ηλιακή
  • κνίδωση εκ θερμότητας
  • αγγειοοίδημα εκ δονήσεως
  • χολινεργική κνίδωση
  • εξ επαφής
  • υδατογενής

Ποιοι παράγοντες μπορεί να επιδεινώσουν την κνίδωση;

Σε ασθενείς με κνίδωση, υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστούν πομφοί ή/και αγγειοοίδημα ή  -εάν συνυπάρχουν- να επιδεινωθούν. Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να είναι:

  • χρόνιες ή οξείες λοιμώξεις
  • ο πυρετός ή η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος
  • το ψυχικό ή συναισθηματικό στρες
  • συντηρητικά και χρωστικές που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα
  • φάρμακα, όπως η ασπιρίνη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
  • ορμόνες (όπως λίγο πριν και κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως στις γυναίκες)
  • η κατανάλωση αλκοόλ

Επιπρόσθετα, σε ασθενείς που πάσχουν από φυσικές κνιδώσεις η έκθεση στον ανά περίπτωση υπεύθυνο παράγοντα μπορεί να οδηγήσει σε συμπτώματα. Για παράδειγμα, σε ασθενείς που πάσχουν από κνίδωση εκ ψύχους, τα πρώτα μπάνια στη θάλασσα είναι από τις συχνότερες καταστάσεις που οδηγούν σε εμφάνιση συμπτωμάτων.

Έχω κνίδωση. Κινδυνεύει η ζωή μου;

Η κνίδωση καθαυτή δεν αποτελεί νόσο επικίνδυνη για τη ζωή. Τα βασικά της συμπτώματα, όπως αναφέρθηκε, είναι ο κνησμός, τα χαρακτηριστικά εξανθήματα (πομφοί), και το αγγειοοίδημα, όταν υπάρχει.

Παρά ταύτα, η οξεία κνίδωση μπορεί να εμφανιστεί και στα πλαίσια μιας αλλεργικής αντίδρασης άμεσου τύπου. Στις αντιδράσεις αυτές η βαρύτητα ποικίλλει. Στις ηπιότερες περιπτώσεις η αντίδραση αυτή δυνατόν να περιλαμβάνει μόνο την κνίδωση. Σε βαρύτερες περιπτώσεις, η κνίδωση αποτελεί ένα μόνο από τα πολλά συμπτώματα μιας αναφυλακτικής αντίδρασης. Στους ασθενείς αυτούς άμεσα μετά την έκθεση σε αλλεργιογόνο (τροφές, φάρμακα, νυγμός υμενοπτέρου κ.α.), εκδηλώνονται αιφνίδια συμπτώματα και από άλλα συστήματα (αναπνευστικό, γαστρεντερικό, καρδιαγγειακό κ.α.).

Η εικόνα μιας τέτοιας αντίδρασης διαφέρει σημαντικά από την κνίδωση, τόσο την οξεία, όχι και τη χρόνια. Είναι, όμως, αναμενόμενο να προκαλεί συχνά σύγχυση στους αλλεργικούς ασθενείς αλλά και μη ειδικούς επαγγελματίες υγείας. Σε κάθε περίπτωση, η σωστή ενημέρωση από τον Αλλεργιολόγο σας θα σας επιλύσει τέτοιες απορίες.

Ενισχύοντας τη σύγχυση, ασθενείς που εμφανίζουν μόνο αγγειοοίδημα, χωρίς εξάνθημα, είναι δυνατόν να μην πάσχουν από κνίδωση. Στις περιπτώσεις αυτές το αγγειοοίδημα δεν προκαλείται από την ισταμίνη, επιμένει περισσότερο και δεν υποχωρεί με αντιισταμινικά ή/και κορτικοειδή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κληρονομικό αγγειοοίδημα, το οποίο μπορεί να προκαλέσει σοβαρά και επικίνδυνα για τη ζωή επεισόδια. Αποτελεί μία σπάνια νόσο, με επεισόδια που διαρκούν αρκετά και μπορεί να εμφανισθούν και σε άλλα σημεία, όπως το γαστρεντερικό ή/και ο λάρυγγας.

Μπορεί η κνίδωση να αντιμετωπιστεί με επιτυχία;

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών με κνίδωση μπορεί να ελεγχθεί με την κατάλληλη αγωγή και τον περιορισμό των εκλυτικών παραγόντων. Η βάση της αγωγής στην κνίδωση είναι τα αντιισταμινικά, και σε περιπτώσεις έξαρσης ή οιδήματος που επιμένει συπληρωματικά χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή. Σε ασθενείς με συμπτώματα που επιμένουν παρά την αγωγή, περισσότερο εξειδικευμένες θεραπείες με δυνατότητα ανοσοτροποποίησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Ίσως σας ενδιαφέρουν

Περισσότερα Άρθρα

Επικοινωνήστε μαζί μας

Προγραμματίστε την επίσκεψη σας στο Ιατρείο
Στείλτε το μήνυμα σας
Επικοινωνία
Copyright 2017 - 2020 Lampros A. Kalogiros
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram