Kalogiros Logo

Λάμπρος Α. Καλόγηρος

Αλλεργιολόγος

Αλλεργικό βρογχικό άσθμα

21/03/2017
Lampros A. Kalogiros

Τι είναι το άσθμα;

Το άσθμα είναι μία χρόνια, φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από απόφραξη. Η υποκείμενη φλεγμονή στο άσθμα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και δεν είναι η ίδια σε όλους τους ασθενείς. Στο αλλεργικό βρογχικό άσθμα η φλεγμονή αυτή προκαλείται με την επαφή με αλλεργιογόνα που επιδρούν στο αναπνευστικό σύστημα, τα αεροαλλεργιογόνα.  

“Υπολογίζεται πως στην Ευρώπη περίπου 30 εκατομμύρια παιδιά και ενήλικες πάσχουν από άσθμα” 

Το άσθμα είναι μία αρκετά συχνή νόσος που αφορά τόσο παιδιά, όσο και ενήλικες κάθε ηλικίας.  Στη χώρα μας υπολογίζεται πως πάσχει περίπου το 8-10% του πληθυσμού. Ακόμα και σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις, καθυστερεί να τεθεί η διάγνωση του άσθματος, κυρίως λόγω του μοτίβου εμφάνισης των συμπτωμάτων.

"Τα συμπτώματα του άσθματος παρουσιάζουν διακυμάνσεις και δεν είναι συνεχή"

Οι αεραγωγοί των ασθενών με άσθμα, παρουσιάζουν άλλοτε άλλου βαθμού απόφραξη των αεραγωγών (Εικόνα 1). Η απόφραξη αυτή μπορεί να βελτιώνεται (αναστρέφει), είτε αυτόματα, είτε με κατάλληλη αγωγή. Σε άλλες περιπτώσεις, η απόφραξη επιδεινώνεται και τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα.

που οφείλονται τα συμπτώματα του άσθματος
Εικόνα 1. Τι συμβαίνει στους αεραγωγούς των ασθενών με άσθμα

Με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται το αλλεργικό άσθμα;

Συνέπεια της απόφραξης των αεραγωγών είναι να δυσχεραίνει η είσοδος και -περισσότερο- η έξοδος του αέρα κατά την αναπνοή. Συνηθέστερα, το άσθμα θα εκδηλωθεί με υποτροπιάζονται επεισόδια:

  • δύσπνοιας (δυσκολία στην αναπνοή)
  • βήχα (συνήθως ξηρός)
  • συρρίτουσας αναπνοής (“σφύριγμα” ή “γατάκια” στην εκπνοή) 
  • αισθήματος βάρους ή πίεσης στο στήθος

“Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα του άσθματος επιδεινώνονται το βράδυ ή το πρωί μετά το ξύπνημα”

Τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν διακυμάνσεις, τόσο στη βαρύτητα, όσο και στο χρόνο διάρκειας των συμπτωμάτων. Οι διαφοροποιήσεις αυτές υπάρχουν μεταξύ ασθενών, αλλά και στον ίδιο ασθενή σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. 

Παράλληλα, αρκετοί παράγοντες -ειδικοί και μη ειδικοί- μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα του άσθματος. Τέτοιοι, μεταξύ άλλων, μπορεί να είναι η άσκηση, ο κρύος αέρας, ο καπνός, αλλά και λοιμώξεις του αναπνευστικού. Οι ασθενείς με άσθμα μπορεί να εκδηλώνουν συμπτώματα μία εποχή του χρόνου, περισσότερες ή και ολοετώς. Στους ασθενείς με αλλεργικό βρογχικό άσθμα, ακόμα και μια μικρή έκθεση σε αεροαλλεργιογόνο μπορεί να επάγει η να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η επιδείνωση των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα μεγάλη και ονομάζεται παροξυσμός ή κρίση άσθματος. Συνήθως ένας παροξυσμός εμφανίζεται μετά από μία ίωση του αναπνευστικού ή μία έντονη έκθεση σε αλλεργιογόνα. Στη διάρκεια ενός παροξυσμού τα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα σοβαρά και θα χρειαστούν τροποποίηση της αγωγής του άσθματος, ή ακόμα και νοσηλεία.

Ποιος ο ρόλος της αλλεργίας στο άσθμα;

Ο ρόλος της αλλεργίας στο άσθμα είναι σημαντικός για τους περισσότερους, αλλά όχι για όλους τους ασθενείς. Θετικά δερματικά τεστ θα εμφανίσουν μέχρι και 8 στους 10 ασθενείς με άσθμα, αλλά η προσέγγιση πρέπει να εξατομικεύεται, μιας και ένα θετικό αποτέλεσμα, δεν σημαίνει απαραίτητα κλινική αλλεργία. Έτσι, για να είναι ένα άσθμα αλλεργικό στην αιτιολογία του, θα πρέπει:

  • να υπάρχει ευαισθητοποίηση σε ένα ή περισσότερα αλλεργιογόνα
  • τα αλλεργιογόνα αυτά να είναι κλινικά σημαντικά, να προκαλούν δηλαδή συμπτώματα στον ασθενή 

“Εν τέλει, υπολογίζεται το αλλεργικό άσθμα αφορά περισσότερους από τους μισούς ασθενείς με άσθμα”

Η αντίδραση στα αλλεργιογόνα προκαλεί και συντηρεί στους πνεύμονες των ασθενών με άσθμα μία αλλεργικού τύπου, εμμένουσα φλεγμονή. Εάν το υπεύθυνο αλλεργιογόνο εμφανίζεται μία μόνο εποχή του χρόνου, ο αλλεργικός ασθενείς θα εκδηλώσει συμπτώματα κυρίως την εποχή εκείνη. Εάν πρόκειται για ολοετές αλλεργιογόνο (όπως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης) τα συμπτώματα του άσθματος θα διαρκούν -με διακυμάνσεις-ολοετώς.

Ως αποτέλεσμα της φλεγμονής αυτής, ο βλεννογόνος των ασθενών με άσθμα παρουσιάζει μεταβολές συγκριτικά με των ανθρώπων χωρίς άσθμα. Τέτοιες αλλαγές, σταδιακά οδηγούν στην αναδιαμόρφωση της αρχιτεκτονικής των αεραγωγών και σε βλάβες που είναι δυσκολότερο να αναστραφούν.

Μπορώ να μάθω σε ποιά αλλεργιογόνα είμαι αλλεργική/ος?

Οι ασθενείς με αλλεργικό βρογχικό άσθμα, είναι ευαισθητοποιημένοι σε ένα ή περισσότερα αεροαλλεργιογόνα. Στη χώρα μας, τα συχνότερα είναι τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, τα σπόρια μυκήτων, τα επιθήλια ζώων και οι γύρεις διαφόρων φυτών.

Ο ακριβής προσδιορισμός των υπεύθυνων αλλεργιογόνων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στους ασθενείς με άσθμα. Τα αλλεργιογόνα συμμετέχουν τόσο στη δημιουργία και διατήρηση της ασθματικής φλεγμονής, όσο και στις εξάρσεις των συμπτωμάτων.

Μετά τη λήψη ενός διεξοδικού ιστορικού, ο Ιατρός σας θα προχωρήσει σε έλεγχο των ευαισθητοποιήσεων. Ο έλεγχος αυτός γίνεται με τεστ στο δέρμα (επιδερμιδικές διά νυγμού δοκιμασίες), όπως και στο αίμα (προσδιορισμός ειδικών ανοσοσφαιρινών ορού). Διάφορες άλλες “ανορθόδοξες” διαγνωστικές πρακτικές δεν διαθέτουν επιστημονική βάση και αξιοπιστία και θα πρέπει να αποφεύγονται. Μερικές από αυτές είναι το ηλεκτροδερμικό τεστ (Vega testing), η κινησιολογία, η ιριδολογία και άλλα.

Το αλλεργικό άσθμα αντιμετωπίζεται;

Το άσθμα είναι μια χρόνια νόσος, η οποία μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά στις περισσότερες περιπτώσεις. Δυστυχώς, ένα περίπου 5% των ασθενών με άσθμα πάσχουν από σοβαρό άσθμα, το οποίο δεν ελέγχεται ικανοποιητικά, παρά τις φαρμακολογικές και μη παρεμβάσεις. Περισσότερες  λεπτομέρειες σε αντίστοιχο άρθρο του ιστοτόπου για τη θεραπεία του άσθματος.

Οι ασθματικοί ασθενείς θα πρέπει να έχουν σωστή ενημέρωση σχετικά με το άσθμα, και να ακολουθούν κάποιες βασικές αρχές στην καθημερινότητα τους, όπως:

  • την αποφυγή των παραγόντων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα τους (μεταξύ αυτών και των αλλεργιογόνων, στο μέτρο του δυνατού)
  • τη διακοπή του καπνίσματος (εάν καπνίζουν), όπως και την αποφυγή της παθητικές έκθεσης σε καπνό
  • να έχουν και να ακολουθούν ένα γραπτό σχέδιο δράσης με τη συμπτωματική φαρμακευτική αγωγή του άσθματος, και τη χρήση αυτής ανάλογα με την κατάσταση τους.
  • η αντιμετώπιση άλλων νοσημάτων που συχνά συνυπάρχουν και μπορεί να υπονομεύουν τον έλεγχο του άσθματος. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας, καθώς συνυπάρχει μέχρι και στο 80% των ασθενών με άσθμα.
  • σε περίπτωση που η βαρύτητα του άσθματος το επιτρέπει, να εξετάζουν τη δυνατότητα ή μη αντιμετώπισης της αλλεργίας τους με ειδική ανοσοθεραπεία

Η θεραπεία του άσθματος είναι μία δυναμική και μακροχρόνια κατάσταση. Το σημαντικότερο, ίσως, βήμα στην αντιμετώπιση του άσθματος είναι να αντιληφθεί ο ασθενής τη σημασία της δικής του συμμετοχής. Τόσο ο λανθασμένος τρόπος λήψης της αγωγής, όσο και η μικρή συμμόρφωση των ασθενών σε αυτή αποτελούν τα συχνότερα αίτια ανεπιτυχούς ρύθμισης του άσθματος.

Ίσως σας ενδιαφέρουν

Περισσότερα Άρθρα

Επικοινωνήστε μαζί μας

Προγραμματίστε την επίσκεψη σας στο Ιατρείο
Στείλτε το μήνυμα σας
Επικοινωνία
Copyright 2017 - 2020 Lampros A. Kalogiros
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram