Ο βήχας είναι ένα προστατευτικό αντανακλαστικό του αναπνευστικού συστήματος. Χρόνιος ονομάζεται ο βήχας ο οποίος διαρκεί για περισσότερο από 8 εβδομάδες και αφορά περίπου το 10% των ενηλίκων παγκόσμια (Song et al., 2015). Τα συχνότερα αίτια του χρόνιου βήχα, σε μη καπνιστές ενήλικες, είναι ο βήχας που επάγεται από φλεγμονή του ανώτερου αναπνευστικού (upper airway cough syndrome, UACS) και που σχετίζεται με αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα και η νόσος της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΝΓΟΠ). Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ERS, ένας βήχας που επιμένει μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα ενός ή περισσότερων νοσημάτων και χρειάζεται εξειδικευμένη και συστηματική αξιολόγηση.
Τι είναι ο βήχας και γιατί εμφανίζεται
Ο βήχας είναι ένα θεμελιώδες αντανακλαστικό για την προστασία του αναπνευστικού μας συστήματος και του ανθρώπινου οργανισμού κατ’ επέκταση. Όταν εμφανίζεται περιστασιακά, ο βήχας είναι φυσιολογικός και γίνεται για να απομακρυνθούν βλέννες, σκόνη, διάφορα σωματίδια και μικροοργανισμοί.
Από την άλλη, ο βήχας μπορεί να αποτελεί και σύμπτωμα, και να μας κατευθύνει προς μία υποκείμενη νόσο που τον προκαλεί. Ο βήχας μπορεί να αποτελεί το μοναδικό σύμπτωμα μιας νόσου ή να συνυπάρχει με άλλα συμπτώματα, συνήθως από τους πνεύμονες, την καρδιά ή το γαστρεντερικό σύστημα. Σε κάποιες, αλλά όχι όλες τις περιπτώσεις, μία αλλεργική νόσος, όπως η ρινίτιδα ή το άσθμα μπορεί να είναι το αίτιο του βήχα.
Πόσο κρατάει ο βήχας και τι σημαίνει αυτό
Η χρονική διάρκεια του βήχα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς βοηθά να ιεραρχηθούν οι πιθανότερες αιτίες του (Εικόνα 1). Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες CHEST 2018 και ERS 2020, ο βήχας, ανάλογα με το πόσο διαρκεί, διαχωρίζεται σε:
- Οξύς βήχας (διάρκεια μικρότερη των 3 εβδομάδων). Τα συνηθέστερα αίτια στις περιπτώσεις αυτές είναι μια επιδείνωση του άσθματος ή χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) ή λοιμώδη. Τα τελευταία είναι συνήθως ιώσεις του ανώτερου αναπνευστικού, αλλά και λοιμώξεις του κατώτερου, όπως η πνευμονία.
- Υποξύς βήχας (διάρκεια από τρεις μέχρι και οκτώ εβδομάδες). Συχνά, στους ασθενείς αυτούς έχει προηγηθεί μια λοίμωξη του αναπνευστικού, και το μόνο σύμπτωμα που επιμένει είναι ο βήχας (μεταλοιμώδης βήχας). Σε άλλους ασθενείς μπορεί να οφείλεται σε επιδείνωση άσθματος ή ΧΑΠ, αλλά και να συντηρείται από μία φλεγμονή της μύτης (upper airway cough syndrome), όπως συμβαίνει στην αλλεργική ρινίτιδα.
- Χρόνιος βήχας (διάρκεια μεγαλύτερη των 8 εβδομάδων). Τα αίτια του χρόνιου βήχα μπορεί να είναι πάρα πολλά. Τα συχνότερα εξ αυτών σε μη καπνιστές ενήλικες είναι ο βήχας που επάγεται και συντηρείται από φλεγμονή της μύτης (UACS, σύνδρομο βήχα ανωτέρων αεραγωγών), το άσθμα, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΝΓΟΠ) και η ηωσινοφιλική βρογχίτιδα.
Εικόνα 1. Ενδεικτικά αίτια του βήχα, ανάλογα με τη διάρκεια του
Ξηρός και παραγωγικός βήχας
Η διάρκεια του βήχα είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του, όπως είδαμε, αλλά όχι το μοναδικό. Μία ακόμα σημαντική παράμετρος, είναι εάν ο βήχας συνοδεύεται από πτύελα (φλέγματα ή φλέματα), οπότε ονομάζεται παραγωγικός βήχας. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν ο βήχας δεν έχει φλέμα ή τα πτύελα είναι ελάχιστα, ονομάζεται ξηρός βήχας.
Αυτή η διάκριση μεταξύ ξηρού και παραγωγικού βήχα είναι κλινικά σημαντική: ένας ξηρός βήχας συχνότερα οφείλεται σε:
- αλλεργική ρινίτιδα
- άσθμα (κυρίως cough-variant άσθμα)
- λήψη αναστολέων μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτενσίνης (αΜΕΑ)
- σύνδρομο υπερευαισθησίας βήχα Από την άλλη, ένας παραγωγικός βήχας με πυώδη πτύελα μπορεί να οφείλεται σε βρογχιεκτασίες, χρόνια βρογχίτιδα ή λοιμώξεις του κατωτέρου αναπνευστικού συστήματος. Στην κλινική πράξη, η διάκριση μεταξύ ξηρού και παραγωγικού βήχα κατευθύνει την αρχική διαγνωστική προσέγγιση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν βήχα που επιμένει
Ο βήχας είναι ένα ιδιαίτερα συχνό σύμπτωμα και μπορεί να εμφανιστεί στον καθένα. Επισημιολογικές μελέτες δείχνουν πως από χρόνιο βήχα πάσχει περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού, με σχετικά μεγαλύτερη συχνότητα σε γυναίκες (Morice et al., 2014; Song et al., 2015).
Παράλληλα, όμως, κάποιοι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν βήχα, είτε λόγω συνηθειών ή άλλων χαρακτηριστικών. Έτσι, συχνότερα, ο βήχας μπορεί να παρατηρηθεί σε:
- καπνιστές
- αλλεργικούς ασθενείς (τόσο η αλλεργική ρινίτιδα όσο και το άσθμα μπορεί να εκδηλωθούν με βήχα)
- ασθενείς με άλλα χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, οι βρογχεκτασίες και συχνές λοιμώξεις
- χρόνια έκθεση, είτε επαγγελματική, είτε διαμονή σε περιβάλλον με έντονη ρύπανση ή παρουσία άλλων ερεθιστικών παραγόντων
- γυναίκες — διότι έχουν περισσότερο ευαίσθητο αντανακλαστικό του βήχα από τους άνδρες και σε αυτο -εν μέρει- οφείλεται και η σχετικά αυξημένη συχνότητα χρόνιου βήχα σε γυναίκες
Αίτια βήχα που επιμένει
Τα νοσήματα που μπορεί να οδηγήσουν σε ένα βήχα που επιμένει είναι πάρα πολλά και η σωστή διάγνωση του ασθενούς κάποιες φορές μπορεί να καθυστερήσει. Τα συνηθέστερα αίτια, πίσω από ένα υποξύ ή χρόνιο βήχα είναι:
Μεταλοιμώδης βήχας
Σε πολλούς ασθενείς, μετά από μία ίωση του αναπνευστικού παραμένει ένας ξηρός βήχας για αρκετές εβδομάδες. Ο μεταλοιμώδης βήχας είναι ένα από τα συχνότερα αίτια υποξύ βήχα και συνήθως αποδράμει εντός 8 εβδομάδων χωρίς αγωγή. Σε μερικούς ασθενείς, όμως, μπορεί να επιμείνει για αρκετά περισσότερο, συνήθως στα πλαίσια βρογχικής υπεραντιδραστικότητας ή υπολειμματικής φλεγμονής.
Σύνδρομο βήχα από το ανώτερο αναπνευστικό
Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί, επίσης, να εκδηλωθεί με ένα βήχα που επιμένει και συνήθως είναι ξηρός ή ελάχιστα παραγωγικός. Παλαιότερα ο βασικός λόγος θεωρούνταν η οπισθορρινική καταρροή, δηλαδή η αίσθηση ότι ρινική βλέννα συσσωρεύεται στο λαιμό και προκαλεί μηχανικό ερεθισμό της περιοχής.
Περισσότερο πρόσφατα δεδομένα καταδεικνύουν πως αρκεί η φλεγμονή του ανωτέρου αναπνευστικού για να προκαλέσει και να συντηρήσει το βήχα. Για το λόγο αυτό στις κατευθυντήριες οδηγίες χρησιμοποιείται ο όρος “σύνδρομο βήχα από το ανώτερο αναπνευστικό” (UACS), ώστε να αντανακλά τον ευρύτερο φλεγμονώδη μηχανισμό. Η σωστή θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας με ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών ή/και αντιισταμινικά συχνά βελτιώνει το βήχα σημαντικά. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιλογές θεραπείας της ρινίτιδας, δείτε στο άρθρο θεραπεία αλλεργικής ρινίτιδας.
Άσθμα
Ο βήχας, μαζί με τη δύσπνοια, το συριγμό (“γατάκια”) στην αναπνοή και το αίσθημα βάρους στο στήθος είναι από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του άσθματος. Σπανιότερα, σε κάποιους ασθενείς το άσθμα εκδηλώνεται αποκλειστικά με ένα ξηρό βήχα (cough variant asthma). Το cough-variant άσθμα διαγιγνώσκεται με ειδικές αναπνευστικές εξετάσεις (συνήθως μέσω θετικής δοκιμασίας βρογχικής πρόκλησης) που δείχνουν ότι οι αεραγωγοί έχουν τη χαρακτηριστική υπεραντιδραστικότητα του άσθματος, ακόμη και όταν η απλή σπιρομέτρηση είναι φυσιολογική. Η θεραπεία με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή βοηθά στην αποδρομή του βήχα μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Ηωσινοφιλική βρογχίτιδα
Η ηωσινοφιλική βρογχίτιδα είναι ένα από τα συχνότερα αίτια ενός χρόνιου βήχα. Μπορεί να εκδηλωθεί είτε μόνη της, είτε στα πλαίσια ενός βρογχικού άσθματος. Σε αντίθεση με το άσθμα, οι ασθενείς με ηωσινοφιλική βρογχίτιδα δεν εμφανίζουν βρογχική υπεραντιδραστικότητα ή μεταβλητότητα της απόφραξης των αεραγωγών. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται εάν βρεθούν αυξημένα ηωσινόφιλα (≥3%) σε επαγόμενα πτύελα και η θεραπεία στηρίζεται σε εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή. Ο αριθμός των ηωσινοφίλων στο αίμα μπορεί επίσης να είναι αυξημένος σε κάποιους ασθενείς — δείτε το άρθρο σχετικά με τα ηωσινόφιλα για περισσότερες πληροφορίες.
Νόσος γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΝΓΟΠ) μπορεί να είναι σε πολλές περιπτώσεις το αίτιο ενός βήχα που επιμένει, και συχνά επιδεινώνεται στην ύπτια θέση. Θα πρέπει να τονιστεί πως αρκετοί ασθενείς με βήχα λόγω ΝΓΟΠ δεν εμφανίζουν τα τυπικά συμπτώματα της ΝΓΟΠ, όπως αίσθημα καύσου. Ο μηχανισμός περιλαμβάνει τόσο την άμεση εισρόφηση γαστρικού περιεχομένου όσο και ένα οισοφαγοβρογχικό αντανακλαστικό, το οποίο μεσολαβείται μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου. Τόσο διαγνωστικά όσο και θεραπευτικά, συνήθως προτείνεται η αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs) για 8–12 εβδομάδες.
Σύνδρομο απνοιών στον ύπνο
Σχετικά πρόσφατα διαπιστώθηκε πως ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών με αποφρακτική άπνοια στον ύπνο θα εμφανίσουν χρόνιο βήχα, συχνά τις βράδυνες ώρες. Ο μηχανισμός στην περίπτωση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει φλεγμονή του ανωτέρου αναπνευστικού, ΝΓΟΠ που σχετίζεται με άπνοιες στον ύπνο ή και μηχανικό ερεθισμό.
Φάρμακα
Από τα φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν ένα βήχα που επιμένει, τα συχνότερα είναι οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (angiotensin-converting enzyme inhibitors, αΜΕΑ). Σύμφωνα με δεδομένα (Dicpinigaitis, 2006), μέχρι και 15–20% των ασθενών που λαμβάνουν αΜΕΑ θα εκδηλώσουν ξηρό βήχα, ο οποίος μπορεί να εμφανιστεί από ημέρες έως μήνες μετά την έναρξη. Η διακοπή του φαρμάκου οδηγεί συνήθως σε υποχώρηση εντός 1–4 εβδομάδων.
Το σύνδρομο βήχα από υπερευαισθησία
Ένας πρόσφατα διατυπωμένος μηχανισμός για το χρόνιο βήχα είναι το σύνδρομο βήχα από υπερευαισθησία (cough hypersensitivity syndrome). Το σύνδρομο αυτό στηρίζεται σε νεότερα δεδομένα που δείχνουν πως σε κάποιους ασθενείς με χρόνιο βήχα υπάρχει αυξημένη ευαισθησία σε ένα ή περισσότερα ετερογενή ερεθίσματα.
Πολλοί ασθενείς με χρόνιο βήχα, όπου δεν ήταν δυνατό να εντοπιστεί κάποιο αίτιο, μπορεί να πάσχουν από το σύνδρομο βήχα από υπερευαισθησία. Στους ασθενείς αυτούς υπάρχει μία δυσλειτουργία στο αντανακλαστικό του βήχα, είτε στο επίπεδο του λάρυγγα, είτε στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αποτέλεσμα της δυσλειτουργίας αυτής είναι οι ασθενείς να βήχουν πολύ ευκολότερα, είτε λόγω ενός σχετικού υποκείμενου νοσήματος, είτε μετά από έκθεση σε διάφορους παράγοντες, δραστηριότητες ή φάρμακα.
Τα τυπικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου βήχα από υπερευαισθησία περιλαμβάνουν μία αίσθηση κνησμού ή “γαργαλητού” στο λαιμό, βήχα που εμφανίζεται με την ομιλία, το γέλιο, μεταβολές της θερμοκρασίας ή έκθεση σε έντονες οσμές ή αρώματα και γενικά μία έντονη αντίδραση με βήχα σε μικρά ερεθίσματα. Η πρόσφατη βιβλιογραφία και οι ευρωπαϊκές αναπνευστικές οδηγίες αναδεικνύουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις για τον χρόνιο βήχα, όπως οι νευροτροποποιητικοί παράγοντες και ειδικότερα το gefapixant, έναν ανταγωνιστή των υποδοχέων P2X3.
Διάγνωση του χρόνιου βήχα
Για τη σωστή διάγνωση του χρόνιου βήχα προτείνεται από τις κατευθυντήριες οδηγίες (ERS 2020, CHEST 2018) ένας συστηματικός αλγόριθμος. Λαμβάνοντας υπόψιν τα συχνότερα αίτια σε μη καπνιστές ενήλικες (UACS, άσθμα, ΝΓΟΠ), η διαγνωστική προσέγγιση συνήθως περιλαμβάνει:
- Αναλυτικό ιατρικό ιστορικό: διάρκεια, χαρακτήρας βήχα (ξηρός ή παραγωγικός), εκλυτικά αίτια, χρόνος που εμφανίζεται (νυχτερινός, μεταγευματικός, σχετιζόμενος με την άσκηση), άλλα συμπτώματα που συνυπάρχουν, φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής (ιδιαίτερα αΜΕΑ), κάπνισμα, και επαγγελματικές εκθέσεις
- Κλινική εξέταση: εστιάζοντας σε μύτη, λαιμό και θώρακα
- Ακτινογραφία θώρακος: για τον αποκλεισμό πνευμονοπαθειών, όγκων ή λοιμώξεων
- Σπιρομέτρηση με δοκιμασία απάντησης σε βρογχοδιαστολή για τον έλεγχο άσθματος
- Αλλεργιολογικό έλεγχο (αλλεργικά τεστ): για τη σωστή διερεύνηση της αλλεργικής ρινίτιδας
- Δοκιμαστικές θεραπευτικές αγωγές: οι εμπειρικές θεραπευτικές δοκιμές, προσανατολισμένες προς το πιθανότερο υποκείμενο αίτιο (π.χ. ρινικά κορτικοστεροειδή για το UACS, εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή για το άσθμα, αναστολείς αντλίας πρωτονίων για τη ΝΓΟΠ), μπορούν να λειτουργήσουν τόσο διαγνωστικά όσο και θεραπευτικά.
Όταν η αρχική διερεύνηση δεν οδηγεί σε σαφές συμπέρασμα, μπορεί να χρειαστούν περαιτέρω εξετάσεις, όπως ανάλυση επαγόμενων πτυέλων (για ηωσινοφιλική βρογχίτιδα), 24ωρη οισοφαγική pH-μετρία (για ΝΓΟΠ), αξονική τομογραφία θώρακος υψηλής ευκρίνειας ή βρογχοσκόπηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι έως και το 25% των ασθενών με χρόνιο βήχα έχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα αίτια, επομένως απαιτείται συνολική και συχνά διεπιστημονική αξιολόγηση.
Πώς να σταματήσω τον βήχα
Σε κάθε περίπτωση, εάν παρουσιάζετε βήχα που διαρκεί περισσότερο από μερικές ημέρες καλό θα είναι να συμβουλευτείτε τον Ιατρό σας, ώστε να διερευνήσει εάν ο βήχας οφείλεται σε άλλα νοσήματα. Ένας ξηρός βήχας είναι συχνά δύσκολος στην αντιμετώπιση του.
Πρακτικές συμβουλές για την αντιμετώπιση του βήχα, μπορούν να βοηθήσουν σε κάποιες περιπτώσεις, παράλληλα με την εξειδικευμένη ιατρική εκτίμηση. Τέτοιες μπορεί να είναι:
- αποφύγετε το κάπνισμα, το άτμισμα, όπως και την παθητική έκθεση σε αυτά
- ελαττώστε την έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες του αναπνευστικού, όπως είναι η χλωρίνη και άλλα καθαριστικά, βαρειά αρώματα ή ο καπνός
- καταναλώστε μέλι, καθώς μπορεί να περιορίσει το βήχα. Σε ενήλικες και σε παιδιά, το μέλι βοηθά στον περιορισμό του βήχα (σημείωση: παιδιά μικρότερα του ενός έτους δεν θα πρέπει να καταναλώνουν μέλι, λόγω του κινδύνου της αλλαντίασης)
- αποφύγετε να λαμβάνετε φάρμακα για το βήχα σας, πριν συμβουλευτείτε τον ιατρό σας — αντιβηχικά ή κατασταλτικά του βήχα έχουν περιορισμένα δεδομένα αποτελεσματικότητας και μπορεί να αποκρύψουν συμπτώματα μιας υποκείμενης πάθησης που χρήζει θεραπείας
Η πλέον αποτελεσματική θεραπεία του χρόνιου βήχα είναι να προσδιοριστεί σωστά και να αντιμετωπιστεί η αιτία που τον προκαλεί. Για βήχα που οφείλεται σε αλλεργική ρινίτιδα, τα ενδορρινικά κορτικοστεροειδή και τα αντιισταμινικά είναι οι πρώτες επιλογές. Για ασθενείς με cough-variant άσθμα, τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή είναι η βάση της θεραπείας. Για το βήχα που οφείλεται σε ΝΓΟΠ, συστήνονται τροποποιήσεις στη διατροφή και αλλαγές στην καθημερινότητα, σε συνδυασμό με αγωγή με αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs).
Ο βήχας στα παιδιά έχει διαφορετικά αίτια και διαφορετικό ορισμό χρονιότητας (>4 εβδομάδες) σε σχέση με τους ενήλικες. Διαβάστε αναλυτικά στο άρθρο μας για τον βήχα σε παιδιά.
Πότε ο βήχας είναι ανησυχητικός
Καταρχάς, κάθε βήχας που δεν περνάει σε λίγες ημέρες θα πρέπει να είναι αιτία επίσκεψης σε ειδικό ιατρό. Παράλληλα, άλλα συμπτώματα που πιθανώς συνυπάρχουν με το βήχα μπορεί να είναι σημάδια σοβαρής υποκείμενης νόσου. Τα παρακάτω συμπτώματα απαιτούν άμεση εκτίμηση από ιατρό:
- βήχας έντονης βαρύτητας
- εμφάνιση αιμόπτυσης, δηλαδή βήχας με αίμα, ιδιαίτερα σε καπνιστές ή ανθρώπους με ιστορικό καπνίσματος
- βήχας με πολλά πτύελα (φλέματα)
- συνύπαρξη έντονης δύσπνοιας, ιδιαίτερα εάν αυτή εμφανίζεται το βράδυ ή στην ανάπαυση
- συνύπαρξη άλλων συμπτωμάτων όπως πυρετός, απώλεια βάρους ή κακουχία
- σε καπνιστές ένας νέος βήχας ή μεταβολή των χαρακτήρων του βήχα ή συνύπαρξη αλλοιώσεων στην ομιλία
- βήχας με πόνο στο στήθος
Σε μερικές περιπτώσεις περισσότερα από ένα νοσήματα μπορεί να κρύβονται πίσω από ένα βήχα που επιμένει. Ο χρόνιος βήχας, για την αντιμετώπιση του, απαιτεί συχνά την ομαλή συνεργασία διαφόρων ειδικοτήτων, όπως ο Αλλεργιολόγος, ο Γαστρεντερολόγος, ο Πνευμονολόγος ή ο Ωτορινολαρυγγολόγος.
Συνοπτικά: ο χρόνιος βήχας σε μη καπνιστές ενήλικες συνηθέστερα οφείλεται σε σύνδρομο βήχα ανωτέρων αεραγωγών (σχετιζόμενο με αλλεργική ρινίτιδα), άσθμα ή νόσο γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης — ενώ στο 25% των ασθενών συνυπάρχουν περισσότερα από ένα αίτια. Ο έλεγχος του βήχα είναι αποτέλεσμα μιας συστηματικής διαγνωστικής προσέγγισης, με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες των ERS και CHEST, που περιλαμβάνει σπιρομέτρηση, αλλεργικά τεστ και στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Αν αντιμετωπίζετε βήχα που επιμένει, ιδιαίτερα εάν έχετε ιστορικό αλλεργιών ή άσθματος, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στο αλλεργιολογικό ιατρείο στην Ηλιούπολη, Αθήνα, για εξειδικευμένη αξιολόγηση και διάγνωση.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί ο βήχας μετά από ένα κρυολόγημα;
Ο μεταλοιμώδης βήχας μετά από ίωση του ανώτερου αναπνευστικού μπορεί να διαρκέσει από 3 έως 8 εβδομάδες. Εάν ο βήχας επιμένει πέραν των 8 εβδομάδων, θα πρέπει να αξιολογηθεί από ειδικό ιατρό, καθώς μπορεί να υπάρχει υποκείμενη αιτία όπως άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα.
Μπορεί η αλλεργία να προκαλέσει βήχα χωρίς άλλα συμπτώματα;
Ναι. Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με βήχα ως κύριο ή μοναδικό σύμπτωμα, μέσω του συνδρόμου βήχα ανωτέρων αεραγωγών (UACS). Επίσης, το cough-variant asthma εκδηλώνεται αποκλειστικά με ξηρό βήχα, χωρίς δύσπνοια ή συριγμό. Η διάγνωση απαιτεί αλλεργικά τεστ και σπιρομέτρηση.
Τι είναι ο ξηρός βήχας και πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Ο ξηρός βήχας δεν συνοδεύεται από πτύελα (φλέματα) και μπορεί να οφείλεται σε αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή φάρμακα (αΜΕΑ). Πρέπει να ανησυχήσετε εάν ο ξηρός βήχας διαρκεί πάνω από 8 εβδομάδες, εάν συνοδεύεται από δύσπνοια, αίμα ή απώλεια βάρους, ή εάν επηρεάζει σημαντικά τον ύπνο σας.
Ποιος γιατρός εξετάζει τον χρόνιο βήχα;
Η αξιολόγηση του χρόνιου βήχα ξεκινά συνήθως από τον πνευμονολόγο ή τον αλλεργιολόγο. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται συνεργασία ειδικοτήτων — αλλεργιολόγος, πνευμονολόγος, γαστρεντερολόγος, ΩΡΛ — ιδιαίτερα όταν περισσότερα από ένα αίτια συνυπάρχουν.
Είναι ο βήχας σύμπτωμα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης;
Ναι, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΝΓΟΠ) είναι ένα από τα τρία συχνότερα αίτια χρόνιου βήχα. Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλοί ασθενείς με βήχα από ΝΓΟΠ δεν εμφανίζουν τυπικά συμπτώματα παλινδρόμησης, όπως καούρα ή ξινίλα, καθιστώντας τη διάγνωση πιο δύσκολη.
Διαφέρει ο χρόνιος βήχας στα παιδιά από τους ενήλικες;
Ναι, σημαντικά. Στα παιδιά ο χρόνιος βήχας ορίζεται ως βήχας που διαρκεί πάνω από 4 εβδομάδες (στους ενήλικες >8 εβδομάδες) και τα αίτια είναι διαφορετικά — η παρατεταμένη βακτηριακή βρογχίτιδα (PBB) είναι η συχνότερη αιτία υγρού βήχα σε προσχολική ηλικία. Διαβάστε αναλυτικά στο άρθρο μας για τον βήχα σε παιδιά.
