Kalogiros Logo

Λάμπρος Α. Καλόγηρος
Αλλεργιολόγος

Αλλεργία και εγκυμοσύνη

10/05/2017
Last Modified 15/11/2020
Lampros A. Kalogiros

Εγκυμοσύνη και αλλεργία

Οι αλλεργικές παθήσεις εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα στον γενικό πληθυσμό, και η κύηση δεν αποτελεί εξαίρεση. Σε κάποιες φορές προϋπάρχουν της εγκυμοσύνης, ενώ σε άλλες μπορεί να εμφανιστούν στη διάρκεια αυτής. Και στις δύο περιπτώσεις, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται κατάλληλα, καθώς μπορούν να έχουν αρνητική επίδραση τόσο στη μητέρα, όσο και στο παιδί.

Στις περιπτώσεις που τα νοσήματα αυτά προϋπάρχουν, είναι προτιμότερο τόσο η διερεύνηση, όσο και οι στρατηγικές θεραπείας να έχουν γίνει πριν την έναρξη της κύησης. Ο βασικότερος λόγος είναι η επιθυμητή ασφάλεια στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Έτσι, ακόμα και διαγνωστικές δοκιμασίες με πολύ μικρό ποσοστό ανεπιθύμητων αντιδράσεων, όπως είναι οι δερματικές δοκιμασίες (αλλεργικά τεστ), καλό θα είναι να αποφεύγονται στην κύηση.

Αλλεργικά νοσήματα όμως - όπως και σε κάθε άνθρωπο- μπορεί να εμφανιστούν στην πορεία της εγκυμοσύνης. Παράλληλα, η ίδια η εγκυμοσύνη μπορεί να επιδράσει πάνω στα αλλεργικά νοσήματα, και να μεταβάλλει τη βαρύτητα τους. Στις περιπτώσεις αυτές, τόσο η διαγνωστική τους προσέγγιση, όσο και η θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να έχουν αρκετές δυσκολίες. 

“Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση της αλλεργίας είναι ζωτικής σημασίας, τόσο για την μητέρα, όσο και για το έμβρυο”

Περιορισμοί σε φάρμακα στην κύηση

Ο συνηθέστερος προβληματισμός στην αλλεργία στην εγκυμοσύνη έχει να κάνει με τη χρήση της φαρμακευτικής αγωγής. Για πολλά από τα διαθέσιμα φάρμακα δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση σχετικά με την ασφάλεια τους στην εγκυμοσύνη. Από την άλλη, ο ελλιπής έλεγχος των νοσημάτων αυτών εγκυμονεί συχνά μεγαλύτερους κινδύνους από την απαιτούμενη αγωγή.

“Θα πρέπει να εξατομικεύεται η θεραπευτική αγωγή στη διάρκεια της κύησης, καθώς η χορήγηση φαρμάκων θα πρέπει να περιορίζεται. Όταν, όμως, η αγωγή είναι απαραίτητη, η αποφυγή λήψης της μπορεί να κρύβει μεγαλύτερο κίνδυνο”

Για παράδειγμα, οι γυναίκες με άσθμα που απαιτεί θεραπεία ελέγχου με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη) θα πρέπει να συνεχίσουν την αγωγή τους, για να αποφύγουν πιθανό επεισόδιο παροξυσμού (κρίσης) άσθματος.

Η ειδική ανοσοθεραπεία δεν θα πρέπει να ξεκινά στη διάρκεια της κύησης, λόγω του κινδύνου για αναφυλακτική αντίδραση. Επίσης, θα πρέπει να διακόπτεται όταν η κύηση εμφανίζεται σε φάση έναρξης, καθώς για τους ίδιους λόγους, δεν θα πρέπει να γίνεται αύξηση της δόσης του χορηγούμενου αλλεργιογόνου. Από την άλλη, οι γυναίκες που βρίσκονται σε φάση συντήρησης, φαίνεται να μπορούν να συνεχίσουν την ανοσοθεραπεία τους με ασφάλεια.

“Συζητήστε με τον Αλλεργιολόγο σας την καλύτερη για εσάς θεραπευτική προσέγγιση της αλλεργίας”

Κύηση και αλλεργίες αναπνευστικού

Στις γυναίκες με προϋπάρχουσα αλλεργική ρινίτιδα ή/και άσθμα, η εγκυμοσύνη μπορεί να έχει επίδραση στη βαρύτητα των συμπτωμάτων τους. Γενικά, φαίνεται πως οι πιθανότητες είναι μοιρασμένες. Έτσι, στο ένα τρίτο τα συμπτώματα θα χειροτερέψουν, σε ένα τρίτο θα βελτιωθούν και ένα τρίτο δεν θα παρατηρήσει κάποια μεταβολή.

Στη διάρκεια της κύησης, κάποιες γυναίκες θα εμφανίσουν ένα είδος ρινίτιδας, η οποία ονομάζεται “αγγειοκινητική ρινίτιδα της κύησης”. Συχνότερα εμφανίζουν ρινική συμφόρηση (μπούκωμα) και υπεραντιδραστικότητα, συμπτώματα δηλαδή μετά από έκθεση σε καθαριστικά, έντονες οσμές, καπνό και άλλα. Η αγγειοκινητική ρινίτιδα της εγκυμοσύνης, συνήθως υποχωρεί σταδιακά μετά τον τοκετό.

Μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις για την αλλεργία σε εγκυμοσύνη θα πρέπει να ενθαρρύνονται, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο. Έτσι, μπορεί -ανά περίπτωση- να:

  • αποφεύγουν την έκθεση σε γνωστούς παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα του άσθματος και της ρινίτιδας, όπως τα αλλεργιογόνα, ο καπνός, ερεθιστικές χημικές ουσίες.
  • περιορίζουν, όταν χρειάζεται, την επαφή με το αλλεργιογόνο, είτε με ρινικές πλύσεις και άλλες μεθόδους απομάκρυνσης του αλλεργιογόνου
  • χρησιμοποιούν ρινικούς διαστολείς για τη βελτίωση της συμφόρησης στον ύπνο

“Ιδανικά, εάν είναι δυνατόν, ο στόχος είναι ο έλεγχος των συμπτωμάτων χωρίς τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής, ειδικά στο 1ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης”

Παρόλα αυτά, στην περίπτωση που συμπτώματα εμφανιστούν ή χειροτερέψουν, η λήψη φαρμακευτικής αγωγής ενδεχομένως να είναι απαραίτητη. Αν και η προσέγγιση θα πρέπει να εξατομικεύεται, αρκετά συχνά το όφελος από τον έλεγχο των συμπτωμάτων ξεπερνά το πιθανό ρίσκο από τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής

Ιδιαίτερα για το άσθμα, ένας ελλιπής έλεγχος της νόσου ενέχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καταστάσεων όπως η προεκλαμψία, ο πρόωρος τοκετός, ή η γέννηση ελλιποβαρούς νεογνού. Σε περιπτώσεις παροξυσμού του άσθματος, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος υποξίας, ο οποίος απειλεί σοβαρά το έμβρυο. Για το λόγο αυτό, ένας παροξυσμός άσθματος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται δραστικά, με αγωγή αντίστοιχη των λοιπών ασθενών.

Εγκυμοσύνη και τροφική αλλεργία

Στην περίπτωση εγκυμοσύνης μιας γυναίκας με γνωστή τροφική αλλεργία σε μία ή περισσότερες τροφές, πρακτικά δεν αλλάζουν πολλά. Οι υπεύθυνες τροφές θα πρέπει να αποφεύγονται, και μάλιστα με ιδιαίτερη προσοχή, για να αποφευχθεί μία πιθανή αντίδραση. Στην απευκταία περίπτωση που μία αντίδραση συμβεί, οι οδηγίες αντιμετώπισης είναι αντίστοιχες με των υπολοίπων ασθενών, ιδιαίτερα στην περίπτωση της αναφυλαξίας.

Εκδηλώσεις τροφικής αλλεργίας δυνατόν να εμφανιστούν για πρώτη φορά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μετά από ένα επεισόδιο τροφικής αλλεργίας, είναι προτιμότερο οι οδηγίες αποφυγής των ύποπτων τροφών να είναι σαφείς.

Η αποφυγή αυτή στοχεύει να ελαττώσει της πιθανότητα ενός νέου επεισοδίου, που μπορεί να έχει αρνητικές δράσεις τόσο στη μητέρα, όσο και στο έμβρυο. Από της άλλη, εκτεταμένες οδηγίες αποφυγής θα πρέπει όσο είναι δυνατόν, να αποφεύγονται, καθώς μπορεί να περιορίσουν τη διατροφική ισορροπία της εγκυμοσύνης.

“Σε κάθε εγκυμονούσα με επεισόδιο αναφυλαξίας από τροφή, θα πρέπει να συνταγογραφείται αγωγή επεισοδίου και να δίνεται γραπτό πλάνο αναγνώρισης συμπτωμάτων και αντιμετώπισης επεισοδίου”

Στις περιπτώσεις αυτές, η διερεύνηση μπορεί να αρχίσει με αναζήτηση στο αίμα ειδικών αντισωμάτων για τα εμπλεκόμενα τρόφιμα. Οι δερματικές δοκιμασίες σε τρόφιμα, και τροφικές προκλήσεις που -ενδεχομένως- χρειαστούν, θα πρέπει να αναβληθούν μέχρι και μετά τον τοκετό. Η πλέον ασφαλής προσέγγιση φαίνεται να είναι η αποφυγή των πιθανά εμπλεκόμενων τροφών, αλλά και των συγγενικών τους, για όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Αλλεργία σε δηλητήριο υμενοπτέρων

Η αλλεργία σε δηλητήριο υμενοπτέρων (όπως η μέλισσα ή τα διάφορα είδη σφήκας) αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Λόγω της πιθανότητας εμφάνισης ιδιαίτερα σοβαρών αντιδράσεων, η διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση πρέπει να εξατομικεύονται.

Οι γυναίκες με ιστορικό αναφυλαξίας, θα πρέπει να έχουν προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ενός επεισοδίου. Θα πρέπει να φέρουν μαζί τους κατάλληλη αγωγή, που να περιλαμβάνει συσκευή αυτοενιέμενης αδρεναλίνης. Επίσης, θα πρέπει να μπορούν να αναγνωρίζουν τα συμπτώματα ενός επεισοδίου και να γνωρίζουν τα μέτρα αντιμετώπισης του.

Εγκυμοσύνη και κνίδωση

Οι αρχές τις αντιμετώπισης της κνίδωσης στην διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν διαφέρουν από του γενικού πληθυσμού. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δίνεται στην προσπάθεια αποφυγής τυχόν εκλυτικών παραγόντων, όποτε αυτό είναι δυνατόν. Σε περιπτώσεις που τα συμπτώματα δεν ελέγχονται, όμως, αντιισταμινικά ενδεχομένως να χρειαστούν.

εγκυμοσυνη εξανθημα
Εικόνα 1. Κνησμώδεις και κνιδωτικές
βλατίδες και πλάκες της κύησης

Μια ιδιαίτερη μορφή δερματοπάθειας που μπορεί να εμφανισθεί στην εγκυμοσύνη είναι οι κνησμώδεις και κνιδωτικές βλατίδες και πλάκες [Pruritic Urticarial Papules and Plaques of Pregnancy (PUPPP)](Εικόνα 1) ή πολύμορφο εξάνθημα της κύησης [polymorphic eruption of pregnancy (PEP)]. Συνήθως εμφανίζεται στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, με εξανθήματα κατά βάση στην κατώτερη περιοχή της κοιλιάς. Τα εξανθήματα  αυτά  διαρκούν για λίγες εβδομάδες και συνοδεύονται από ενοχλητικό κνησμό. Στις περιπτώσεις που χρειαστεί, η φαρμακευτική αγωγή με αντιισταμινικά βοηθάει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Η αλλεργία στην εγκυμοσύνη παρουσιάζει, αναπόφευκτα, αρκετές ιδιαιτερότητες. Σε κάθε περίπτωση, καλό θα είναι ανά νόσημα να εξαντλούνται αρχικά οι διαθέσιμες μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις. Εάν είναι απαραίτητη η φαρμακοθεραπεία, θα πρέπει να επιλέγεται με βασική προτεραιότητα την ασφάλεια.

Περισσότερα Άρθρα

Επικοινωνήστε μαζί μας

Προγραμματίστε την επίσκεψη σας στο Ιατρείο
Επικοινωνία
Copyright 2017 - 2021 Lampros A. Kalogiros
Kalogiros Logo
Βρίσκεστε στη σελίδα:
Αναζήτηση:
magnifiercrosschevron-down