Υμενόπτερα: ποιά είναι?

Η αλλεργία σε δηλητήριο υμενοπτέρων είναι μία ιδιαίτερα σοβαρή νόσος, λόγω της απρόβλεπτης έκθεσης και της δυνητικά θανατηφόρας έκβασής της. Τα εμπλεκόμενα έντομα ανήκουν στο γένος των υμενοπτέρων, και τα συχνότερα που απαντάμε στη χώρα μας είναι:

  • η μέλισσα (Apis mellifera, οικογένεια Apidae)
  • η κοινή σφήκα (Vespula spp, οικογένεια Vespidae, υποοικογένεια Vespinae)
  • ο σκούρκος ή σερσέκι (Vespa crabro, οικογένεια Vespidae, υποοικογένεια Vespinae)
  • η χάρτινη σφήκα (Polistes spp οικογένεια Vespidae, υποοικογένεια Polistinae)

Παρά την, περί του αντιθέτου, επικρατούσα άποψη, τα υμενόπτερα, με σπάνιες εξαιρέσεις, δεν είναι επιθετικά. Μόνο τα θηλυκά τσιμπούν, συνήθως όταν αμύνονται ή στην προσπάθειά τους για εύρεση τροφής. Για τις μέλισσες, το τσίμπημα συνεπάγεται το θάνατό τους, καθώς το κεντρί αποκολλάται και μένει στο δέρμα του ανθρώπου. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με τις σφήκες, όπου μπορούμε να δεχθούμε πολλαπλούς νυγμούς από ένα μόνο έντομο.

Πως εμφανίζεται?

Ο νυγμός (τσίμπημα) των υμενοπτέρων (μέλισσα, σφήκες) συνήθως συνεπάγεται μια μικρή τοπική αντίδραση στο σημείο εισόδου. Χαρακτηρίζεται  από ερυθρότητα, οίδημα (πρήξιμο), και κνησμό (φαγούρα) και υποχωρεί σε λίγες ημέρες. Οι αντιδράσεις αυτές δεν αποτελούν ένδειξη αλλεργίας στο συγκεκριμένο υμενόπτερο, και ο κίνδυνος να εμφανισθεί αντίδραση σε επόμενο νυγμό είναι σχετικά μικρός (<10%).

Από την άλλη, στους, αλλεργικούς στο δηλητήριο των υμενοπτέρων, ασθενείς, ένας νυγμός συνεπάγεται σοβαρή αντίδραση, συνήθως γενικευμένη και δυνητικά επικίνδυνη για τη ζωή. Οι νυγμοί υμενοπτέρων αποτελούν συχνό αίτιο αναφυλαξίας σε ενήλικες και παιδιά. Τα συμπτώματα συνηθέστερα ξεκινούν από το δέρμα και μπορεί να είναι ένα γενικευμένο εξάνθημα (συνήθως κνιδωτικό) ή/και ερυθρότητα με συνοδό κνησμό, αγγειοοίδημα (πρήξιμο) συνήθως στο πρόσωπο και στα άκρα. Πολλές φορές εμφανίζονται και συμπτώματα από άλλα όργανα και συστήματα, όπως δύσπνοια, πόνος στην κοιλιά με τάση για έμετο/διάρροια, ζάλη, πτώση πίεσης, ή ακόμα και απώλεια αισθήσεων. Οι αντιδράσεις αυτές εμφανίζονται κατά κανόνα εντός ολίγων λεπτών από το νυγμό και συνήθως εξελίσσονται αρκετά γρήγορα. 

Ιδιαίτερα σε ανθρώπους που, λόγω επαγγέλματος (μελισσοκόμους, αγρότες, επαγγελματίες οδηγούς) ή τόπου διαβίωσης, έχουν αυξημένη επαφή με τη φύση, η αλλεργία σε δηλητήριο κάποιου υμενοπτέρου είναι έντονα περιοριστική για τη ζωή τους. Για το λόγο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό  οι ασθενείς με γνωστή αλλεργία τέτοιου είδους στο δηλητήριο κάποιου υμενοπτέρου να φέρουν μαζί τους συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή. Θα πρέπει να γνωρίζουν επίσης τον τρόπο χρήσης της, και να αναζητούν άμεσα το πλησιέστερο Νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας.

Είχα επεισόδιο αντίδρασης. Έχω αλλεργία σε όλα?

Οι ασθενείς με επεισόδιο αντίδρασης θα πρέπει να διερευνηθούν, ώστε να εντοπισθεί το υπεύθυνο υμενόπτερο. Τα δηλητήρια των υμενοπτέρων διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους και έτσι ένας ασθενής είναι πολύ πιθανό να αντιδρά μετά από νυγμό κάποιων μόνον ειδών και όχι όλων.

Η διερεύνηση στον ασθενή με επεισόδιο αντίδρασης περιλαμβάνει τον προσδιορισμό ειδικών αντισωμάτων (IgE) έναντι των διαφόρων δηλητηρίων στο αίμα και ειδικές δερματικές δοκιμασίες, τόσο επιδερμιδικές, όσο και ενδοδερμικές σε διάφορες αραιώσεις των δηλητηρίων. Σε περιπτώσεις που το αποτέλεσμα είναι ασαφές, πιο εξειδικευμένες αιματολογικές εξετάσεις (μοριακή διαγνωστική) μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες. 

Τέλος, οι ασθενείς με αντίδραση μετά από νυγμό υμενοπτέρου θα πρέπει να ελέγχονται για ενδεχόμενη εμφάνιση νόσου συσχετιζόμενης με τα μαστοκύτταρα (μαστοκυττάρωση, ή άλλα σύνδρομα ενεργοποίησης μαστοκυττάρων). Ο λόγος είναι πως τέτοια νοσήματα εμφανίζονται αρκετά συχνότερα σε αυτούς τους ασθενείς απ’ ότι στο γενικό πληθυσμό.

Τι θα πρέπει να κάνω εάν τσιμπηθώ? Κινδυνεύω?

Οι ασθενείς με αλλεργία σε μέλισσες ή σφήκες κινδυνεύουν με αντίδραση σε κάθε επόμενο νυγμό από το υπεύθυνο είδος υμενοπτέρου. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχουν μαζί τους φαρμακευτική αγωγή σε περίπτωση επεισοδίου. Επίσης θα πρέπει να έχουν εκπαιδευθεί επαρκώς για το πότε και πως θα τη χρησιμοποιήσουν. Η αγωγή αυτή συνήθως αποτελείται από συσκευή αυτοενιέμενης αδρεναλίνης, αντιισταμινικά και κορτικοστεροειδή χάπια, όπως επίσης και εισπνεόμενο β2 διεγέρτη.

Σε κάθε περίπτωση, η παραπάνω αγωγή δεν υποκαθιστά την Ιατρική εκτίμηση και φροντίδα. Έτσι, οι ασθενείς θα πρέπει άμεσα να αναζητήσουν το πλησιέστερο Κέντρο Υγείας ή Νοσοκομείο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αντίδραση.

Θεραπεύεται η αλλεργία στο δηλητήριο των υμενοπτέρων?

Οι ασθενείς με αλλεργία σε μέλισσα ή/και σφήκα, στους οποίους έχει εντοπισθεί το υπεύθυνο είδος υμενοπτέρου, μπορούν να θεραπευθούν. Η ειδική ανοσοθεραπεία με κεκαθαρμένο δηλητήριο αποτελεί την μοναδική αιτιολογική αντιμετώπιση της αλλεργίας σε δηλητήριο μέλισσας ή σφήκας.  Στοχεύει στην προοδευτική ανοχή επόμενων -ακόμη και πολλαπλών- νυγμών από το υμενόπτερο, στο οποίο ο ασθενής είναι αλλεργικός. Στο μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών, η προστατευτική επίδραση της θεραπείας φαίνεται να αρχίζει πολύ νωρίς. Ήδη από την έναρξη της φάσης συντήρησης, οι ασθενείς με αλλεργία σε υμενόπτερα έχουν υψηλή προστασία σε επόμενους νυγμούς. 

Αρχείο

Twitter Feeds

Συνδεθείτε

email

info@allos-ergon.gr

LinkedIn

Lampros A. Kalogiros

Twitter

@AllosErgon

Facebook

Lampros Kalogiros

Ηλιούπολη

Γλαδστώνος 1 (2ος όροφος)

 

Τηλέφωνα:

6970750796

210 9750802 

 

Ωράριο Ιατρείου (κατόπιν ραντεβού)

Δευτέρα:  17:00 - 21:00

Τετάρτη:  17:00 - 21:00

Πέμπτη:  17:00 - 20:00