Αλλεργική πρωκτοκολίτιδα στο βρέφος: αίτια, διάγνωση, θεραπεία

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα από πρωτεΐνες τροφών (Food Protein-Induced Allergic Proctocolitis — FPIAP) είναι το συχνότερο αίτιο εμφάνισης αίματος και βλέννης στα κόπρανα κατά τα άλλα υγιών βρεφών. Εμφανίζεται συνήθως τις πρώτες εβδομάδες ζωής, οφείλεται σε πάνω από 80% των περιπτώσεων σε πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος και δεν επηρεάζει την ανάπτυξη ή τη γενική κατάσταση του παιδιού. Σύμφωνα με την EAACI Position Paper του 2020 και την επικαιροποίηση της DRACMA του 2024, η διάγνωση είναι κλινική: η εξαφάνιση του αίματος μέσα σε 3–7 ημέρες από την αποφυγή της υπεύθυνης τροφής επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Η πρόγνωση είναι εξαιρετική — στο 95% των βρεφών η νόσος έχει αποδράμει στους 12 μήνες ζωής, ενώ πρόσφατη ελληνική μελέτη δείχνει ότι η πλήρης ανοχή αναπτύσσεται κατά μέσο όρο στους 6,3 μήνες ηλικίας.

Τι είναι η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα (FPIAP, παλαιότερα γνωστή και ως αλλεργική ηωσινοφιλική πρωκτοκολίτιδα) είναι μια non-IgE-μεσολαβούμενη τροφική αλλεργία που εκδηλώνεται με φλεγμονή στο τελικό τμήμα του παχέος εντέρου (πρωκτό–ορθό–κατιόν κόλον). Η φλεγμονή πυροδοτείται από πρωτεΐνες τροφών — συνηθέστερα του αγελαδινού γάλακτος — που φτάνουν στο έντερο του βρέφους είτε μέσω του μητρικού γάλακτος είτε μέσω φόρμουλας.

Εάν παρατηρείτε αίμα στα κόπρανα του βρέφους χωρίς πόνο, χωρίς πυρετό, χωρίς εμετό και χωρίς διαταραχή στην ανάπτυξη, μια από τις πιθανότερες αιτίες είναι η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα. Το αίμα είναι τυπικά μικρή ποσότητα, αναμεμειγμένο με βλέννη, και βρίσκεται διάσπαρτο στις κενώσεις (Εικόνα 1).

“Περισσότερα από τα μισά βρέφη που εμφανίζουν αλλεργική πρωκτοκολίτιδα βρίσκονται υπό αποκλειστικό μητρικό θηλασμό”

Πατήστε για ιατρική φωτογραφία

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα συνήθως εμφανίζεται εντός των πρώτων εβδομάδων ζωής (μέσος όρος 2–8 εβδομάδες) και διαρκεί μερικούς μήνες. Χαρακτηριστικό της είναι πως δεν έχει εμφανή επίπτωση στην ανάπτυξη ή τη διάθεση του παιδιού — το βρέφος τρώει, παίζει, κοιμάται και προσθέτει βάρος κανονικά. Αντίστοιχα, οι εξετάσεις αίματος είναι συνήθως φυσιολογικές. Εξαίρεση αποτελούν παραμελημένες περιπτώσεις, όπου μπορεί να συνυπάρχει ήπια σιδηροπενική αναιμία λόγω χρόνιας απώλειας αίματος.

Επιδημιολογία της αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα είναι το συχνότερο αίτιο αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό σε υγιή βρέφη. Η ακριβής επίπτωσή της παραμένει ασαφής επειδή η νόσος είναι αυτοϊαθητική και πολλά περιστατικά δεν διαγιγνώσκονται επίσημα. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες επιδημιολογικές μελέτες:

• Η εκτιμώμενη επίπτωση κυμαίνεται από 0,16% έως 64% ανάλογα με τα διαγνωστικά κριτήρια και τον πληθυσμό μελέτης
• Σε προοπτικές μελέτες με αυστηρά κριτήρια, η επίπτωση εκτιμάται σε 0,13–0,72% του γενικού βρεφικού πληθυσμού
• Σε υγιή βρέφη με αίμα στα κόπρανα, η FPIAP ευθύνεται στο 18–60% των περιπτώσεων
• Πάνω από 60% των περιστατικών εμφανίζονται σε αποκλειστικά θηλάζοντα βρέφη

Σε μια πρόσφατη ιταλική κοόρτη 100 βρεφών, το 68% των περιπτώσεων αφορούσαν θηλάζοντα βρέφη και η διάμεση ηλικία διάγνωσης ήταν οι 2 μήνες ζωής. Ο διάμεσος χρόνος πλήρους ύφεσης μετά τη διαιτητική παρέμβαση ήταν 30 ημέρες.

Παθοφυσιολογία: γιατί συμβαίνει η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα ανήκει στις αντιδράσεις σε τροφές που δεν προκαλούνται μέσω IgE μηχανισμού (non-IgE-mediated). Αυτό σημαίνει ότι:

• Δεν υπάρχουν συστηματικά συμπτώματα αναφυλαξίας (κνίδωση, βρογχόσπασμος, υπόταση)
• Τα συμπτώματα είναι καθυστερημένα (ώρες έως ημέρες μετά την έκθεση)
• Τα κλασικά αλλεργικά τεστ (skin prick tests, ειδικές IgE) είναι συνήθως αρνητικά και δεν χρησιμεύουν στη διάγνωση

Ο ακριβής μηχανισμός παραμένει αντικείμενο έρευνας, αλλά πιστεύεται ότι εμπλέκονται Τ-λεμφοκυτταρικές απαντήσεις, ηωσινόφιλα και τοπική παραγωγή φλεγμονωδών κυτοκινών στον εντερικό βλεννογόνο. Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν επίσης σημαντικό ρόλο για:

• Ανωριμότητα του εντερικού μικροβιώματος — βρέφη με FPIAP εμφανίζουν διαφορετικό προφίλ μικροβιώματος (κυριαρχία Enterobacteriaceae) σε σύγκριση με υγιή βρέφη (όπου επικρατούν Bacteroides και Bifidobacteria)
• Ωρίμανση εντερικού φραγμού — ατελής ανάπτυξη του “leaky gut” επιτρέπει διαπερατότητα σε αλλεργιογόνα
• Ωρίμανση ανοσοποιητικού — η σταδιακή εκπαίδευση του τοπικού ανοσοποιητικού κατά τους πρώτους μήνες εξηγεί την αυτόματη ίαση

Διαφορική διάγνωση από άλλες non-IgE τροφικές αλλεργίες

Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα ανήκει στην οικογένεια των non-IgE τροφικών αλλεργιών του πεπτικού. Είναι σημαντικό να διακρίνεται από τις άλλες δύο οντότητες της ίδιας ομάδας, καθώς διαφέρουν σημαντικά σε βαρύτητα, εντόπιση φλεγμονής και αντιμετώπιση:

Σε τι οφείλεται η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα — υπεύθυνες τροφές

Η τροφή που συχνότερα ευθύνεται για την αλλεργική πρωκτοκολίτιδα είναι το αγελαδινό γάλα (cow’s milk protein), σε ποσοστό που ξεπερνά το 80% των περιπτώσεων. Στα βρέφη που θηλάζουν, οι πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος που καταναλώνει η μητέρα περνούν στο μητρικό γάλα και φτάνουν στο έντερο του βρέφους — αυτή είναι η αιτία γιατί η νόσος εμφανίζεται ακόμα και σε αποκλειστικά θηλάζοντα μωρά.

“Η διατροφή της μητέρας παίζει κεντρικό ρόλο στην αλλεργική πρωκτοκολίτιδα — οι πρωτεΐνες περνούν αναλλοίωτες στο μητρικό γάλα”

Άλλες τροφές που σπανιότερα ενοχοποιούνται:

• Σόγια (5–10%) — συχνά συνυπάρχει με αλλεργία στο γάλα
• Αυγό (5–8%)
• Σιτηρά και άλλα δημητριακά (σιτάρι, βρώμη)
• Ψάρι και θαλασσινά
• Ξηροί καρποί (φιστίκι, αμύγδαλα, καρύδια)
• Κοτόπουλο και κόκκινο κρέας

“Σε σπάνιες περιπτώσεις (~10–15%), περισσότερες από μία τροφές μπορεί να συντηρούν την αλλεργική πρωκτοκολίτιδα”

Διάγνωση της αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας

Η διάγνωση είναι κλινική — δεν υπάρχει ειδική εξέταση

Δεν υπάρχει εργαστηριακή ή απεικονιστική εξέταση που να επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Σύμφωνα με την EAACI Position Paper 2020 και πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες, η διάγνωση τίθεται κλινικά, με βάση:

• Τυπική κλινική εικόνα — αίμα + βλέννη στα κόπρανα σε κατά τα άλλα υγιές βρέφος
• Αποκλεισμός άλλων αιτίων αιμορραγίας από κατώτερο πεπτικό
• Εξαφάνιση συμπτωμάτων εντός 3–7 ημερών από την αποφυγή της υπεύθυνης τροφής
• Επανεμφάνιση συμπτωμάτων κατά την επανεισαγωγή της τροφής (επιβεβαιωτική, αλλά όχι πάντα απαραίτητη)

Διαγνωστικά κριτήρια FPIAP

Πρακτικά, η διάγνωση τίθεται σε βρέφος με:

• Ηλικία μερικών εβδομάδων έως 6 μηνών
• Μικρή ποσότητα αίματος με συνυπάρχουσα βλέννη στις κενώσεις, για πάνω από 4–5 ημέρες
• Απουσία άλλων αιτίων για το αίμα στα κόπρανα
• Φυσιολογική ανάπτυξη και διάθεση του παιδιού
• Αποδρομή των συμπτωμάτων με κατάλληλη διαιτητική παρέμβαση

Διαφορική διάγνωση: τι άλλο μπορεί να προκαλεί αίμα στα κόπρανα βρέφους

Πριν τεθεί η διάγνωση της FPIAP, ο παιδίατρος ή ο αλλεργιολόγος αποκλείει άλλα αίτια αιμορραγίας από κατώτερο πεπτικό:

• Ραγάδες πρωκτού (anal fissures) — το συχνότερο αίτιο γενικά, ειδικά σε δυσκοιλιότητα. Το αίμα είναι κόκκινο, στην επιφάνεια των κενώσεων, χωρίς βλέννη
• Λοιμώξεις από Salmonella, Shigella, Campylobacter, Clostridium, ροταϊό — συνήθως με πυρετό και άλλα συστηματικά συμπτώματα
• Νεκρωτική εντεροκολίτιδα σε πρόωρα νεογνά — επείγον περιστατικό με σοβαρή κλινική εικόνα
• Κατάποση μητρικού αίματος σε μωρά που θηλάζουν (από ραγάδες θηλής ή επιθήλωμα)
• FPIES (food protein-induced enterocolitis syndrome) — βαρύτερη κλινική εικόνα με εμετό, υποτονία και αφυδάτωση
• Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος εντέρου — εξαιρετικά σπάνια στα βρέφη
• Αιμορραγική νόσος του νεογνού (έλλειψη βιταμίνης Κ)

Το παιδί δεν χρειάζεται αλλεργιολογικά τεστ για τη διάγνωση

Επειδή η FPIAP είναι non-IgE-μεσολαβούμενη, τα κλασικά αλλεργικά τεστ (skin prick tests, ειδικές IgE στο αίμα) είναι συνήθως αρνητικά και δεν συστήνονται για διάγνωση. Ο έλεγχος αυτός μπορεί να γίνει σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. συνύπαρξη με ατοπική δερματίτιδα, υποψία IgE-μεσολαβούμενης αλλεργίας στο γάλα), μετά από εκτίμηση από ειδικό αλλεργιολόγο.

Οι δοκιμασίες επικόλλησης ατοπίας (atopy patch tests) έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί ερευνητικά για non-IgE τροφικές αλλεργίες. Τα μέχρι τώρα δεδομένα είναι αντικρουόμενα και δεν συστήνονται ως διαγνωστικό εργαλείο ρουτίνας.

Θεραπεία της αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας — διατροφική αντιμετώπιση

Η θεραπεία της αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας είναι αποκλειστικά διατροφική: αποκλεισμός της υπεύθυνης τροφής μέχρι την ανάπτυξη ανοχής. Δεν υπάρχει φαρμακευτική θεραπεία.

Σε βρέφος που θηλάζει

Ο θηλασμός συνεχίζεται κανονικά — αυτό είναι κρίσιμο μήνυμα. Αυτό που χρειάζεται είναι:

• Η μητέρα να αποκλείσει το αγελαδινό γάλα και όλα τα παράγωγά του (τυρί, γιαούρτι, βούτυρο, κρέμα γάλακτος, παγωτό κ.λπ.) από τη δική της διατροφή
• Προσοχή σε κρυφές πηγές γαλακτοκομικών (αρτοσκευάσματα, γλυκά, σάλτσες, αλλαντικά)
• Η ετικέτα τροφίμων πρέπει να ελέγχεται πάντα (αναγραφή “γάλα”, “ορός γάλακτος”, “καζεΐνη”, “lactose” δεν σημαίνει ασφαλές για FPIAP)
• Συμπληρώματα ασβεστίου (1.000 mg/ημέρα) και βιταμίνης D για τη μητέρα, σε συνεργασία με κλινικό διαιτολόγο

“Το αίμα στα κόπρανα του παιδιού θα υποχωρήσει πλήρως συνήθως μέσα σε 3–7 ημέρες από την αποφυγή της τροφής”

Σε βρέφος με φόρμουλα: ποιο γάλα να επιλέξω

Σύμφωνα με την επικαιροποίηση της DRACMA 2024 (WAO) και την EAACI 2020, η διαβάθμιση των ειδικών γαλάτων για την αλλεργία στο γάλα είναι:

“Οι μερικώς υδρολυμένες (partially hydrolyzed) και οι HA φόρμουλες ΔΕΝ είναι κατάλληλες για την αλλεργική πρωκτοκολίτιδα — η πρωτεϊνική θραυσματοποίηση δεν είναι αρκετή”

Ο ρόλος του κλινικού διαιτολόγου

Σε όλες τις περιπτώσεις FPIAP που απαιτούν αποκλεισμό τροφών, συστήνεται συνεργασία με κλινικό διαιτολόγο, ιδιαίτερα όταν:

• Η μητέρα θηλάζει και αποκλείει γαλακτοκομικά (έλλειψη ασβεστίου, βιταμίνης D, βιταμίνης B12)
• Ενοχοποιούνται πολλαπλές τροφές (κίνδυνος έλλειψης σε πρωτεΐνες, σίδηρο, ψευδάργυρο)
• Το βρέφος εισάγεται σε στερεές τροφές (καθοδήγηση για ασφαλή σύσταση)
• Συμπληρώματα διατροφής χρειάζονται για την υποκατάσταση των ελλείψεων

Πρόγνωση και επανεισαγωγή της τροφής

Η πρόγνωση της αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας είναι εξαιρετική:

• 50% των βρεφών έχουν αναπτύξει ανοχή στους 6 μήνες ζωής
• 95% έχουν αναπτύξει ανοχή στους 12 μήνες ζωής
• Σπάνια η νόσος επιμένει μετά τους 18 μήνες — αυτές οι περιπτώσεις χρειάζονται περαιτέρω αλλεργιολογικό έλεγχο για αποκλεισμό IgE-μεσολαβούμενης αλλεργίας στο γάλα

Πρόσφατη ελληνική μελέτη σε 61 βρέφη έδειξε ότι 96,5% των βρεφών αναπτύσσουν ανοχή μετά από 3 μήνες αποκλεισμού, με μέση ηλικία ανοχής τους 6,3 μήνες. Η μελέτη επίσης συσχέτισε την ανάπτυξη ανοχής με αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα — ώριμα μικροβιωματικά προφίλ συνδέονται με ίαση.

Πώς γίνεται η σταδιακή επανεισαγωγή

Σύμφωνα με τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες, η επανεισαγωγή του αγελαδινού γάλακτος γίνεται:

• Ηλικία: συνήθως 6–12 μηνών
• Σταδιακά: ξεκινώντας με μικρή ποσότητα (π.χ. 5 ml αραιωμένου γάλακτος ή κουταλιά γιαούρτι)
• Παρακολούθηση: 3–5 ημέρες παρατήρηση για επανεμφάνιση αίματος ή βλέννης
• Ladder approach: σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται “γαλακτοσκάλα” (ladder), ξεκινώντας από καλά μαγειρεμένο γάλα (π.χ. σε μπισκότα) και προχωρώντας σε λιγότερο επεξεργασμένες μορφές
• Σε ιταλική κοόρτη, 86% των βρεφών ανέχθηκαν την επανεισαγωγή χωρίς υποτροπή — όταν αυτή έγινε πριν τους 12 μήνες, το ποσοστό υποτροπής ήταν 13%

Μακροπρόθεσμη πρόγνωση: συνδέεται η FPIAP με μεταγενέστερες αλλεργίες;

Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι παιδιά με ιστορικό FPIAP μπορεί να έχουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο για:

• Άλλες αλλεργικές νόσους (ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα)
• Λειτουργικές διαταραχές πεπτικού (functional GI disorders)
• Αυξημένος κίνδυνος ιδίως όταν η ανοχή αναπτύσσεται μετά τους 18 μήνες

Για αυτό συστήνεται τακτική παρακολούθηση των παιδιών με ιστορικό FPIAP.

Πότε να συμβουλευτείτε ειδικό αλλεργιολόγο

Συστήνεται αλλεργιολογική εκτίμηση όταν:

• Τα συμπτώματα δεν υποχωρούν μετά από αυστηρό αποκλεισμό 2–4 εβδομάδων
• Υπάρχει πολυαλλεργία (αποτυχία βελτίωσης παρά τον αποκλεισμό πολλαπλών τροφών)
• Εμφανιστούν σοβαρότερα συμπτώματα (έντονος εμετός, εξανθήματα, υποτονία) — σκεφτείτε FPIES ή IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία
• Συνύπαρξη με ατοπική δερματίτιδα ή άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις
• Χρειάζεται καθοδήγηση επανεισαγωγής της τροφής
• Επιμονή της νόσου μετά τους 12–18 μήνες

Αλλεργιολογικός έλεγχος βρέφους με υποψία FPIAP — Αττική

Στο Αλλεργιολογικό Ιατρείο στην Αθήνα (Αχιλλέως 12, Ηλιούπολη), δεχόμαστε βρέφη και παιδιά με υποψία τροφικής αλλεργίας ή αλλεργικής πρωκτοκολίτιδας από όλη την Αττική. Σε κάθε επίσκεψη πραγματοποιούνται:

• Λεπτομερής κλινική αξιολόγηση και διαφορική διάγνωση από άλλα αίτια αιμορραγίας πεπτικού
• Αλλεργικά τεστ όταν υπάρχει υποψία IgE-μεσολαβούμενης αλλεργίας ή συνύπαρξη ατοπίας
• Σχεδιασμός διαιτητικής παρέμβασης σε συνεργασία με κλινικό διαιτολόγο
• Καθοδήγηση επανεισαγωγής του γάλακτος ή άλλων τροφών στην κατάλληλη ηλικία, με προσαρμοσμένο πρωτόκολλο
• Μακροπρόθεσμη παρακολούθηση για άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις του ατοπικού φαινοτύπου

Συχνές ερωτήσεις για την αλλεργική πρωκτοκολίτιδα

Πρέπει να σταματήσω τον θηλασμό αν το βρέφος μου έχει αλλεργική πρωκτοκολίτιδα;

Όχι. Ο θηλασμός συνεχίζεται κανονικά και συστήνεται ενεργά. Αυτό που χρειάζεται είναι να αποκλείσει η μητέρα την υπεύθυνη τροφή (συνήθως αγελαδινό γάλα και τα προϊόντα του) από τη δική της διατροφή. Σε συνεργασία με κλινικό διαιτολόγο, η μητέρα θα παίρνει συμπληρώματα ασβεστίου (1.000 mg/ημέρα) και βιταμίνης D για να καλύψει τις διατροφικές της ανάγκες. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της EAACI, η διακοπή του θηλασμού δεν συστήνεται σχεδόν ποτέ.

Πόσο γρήγορα θα δω βελτίωση όταν αποκλείσω το γάλα;

Συνήθως 3–7 ημέρες είναι αρκετές για να εξαφανιστεί το αίμα στις κενώσεις. Η βλέννη μπορεί να χρειαστεί λίγες περισσότερες μέρες — έως 2 εβδομάδες. Αν δεν υπάρχει καμία βελτίωση μετά από 2–4 εβδομάδες αυστηρού αποκλεισμού, πρέπει να επανεκτιμηθεί η διάγνωση: ίσως ευθύνεται διαφορετική τροφή (αυγό, σόγια, σιτηρά) ή να μη πρόκειται για FPIAP.

Θα έχει το παιδί μου αλλεργία στο γάλα και όταν μεγαλώσει;

Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα είναι παροδική κατάσταση που υποχωρεί στο 95% των βρεφών μέχρι τους 12 μήνες ζωής. Σε αντίθεση με την IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία στο γάλα (η οποία μπορεί να επιμείνει για χρόνια), η FPIAP τυπικά δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων αργότερα. Πρόσφατα δεδομένα όμως δείχνουν ότι παιδιά με ιστορικό FPIAP έχουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο για άλλες αλλεργικές νόσους (ατοπική δερματίτιδα, αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα), οπότε χρειάζεται τακτική παρακολούθηση.

Πώς γίνεται η επανεισαγωγή του γάλακτος;

Συνήθως ξεκινάει στους 6–12 μήνες. Η επανεισαγωγή γίνεται σταδιακά: ξεκινάμε με μικρή ποσότητα (π.χ. 5 ml αραιωμένου γάλακτος ή 1 κουταλιά γιαούρτι) μία φορά την ημέρα, παρακολουθούμε τις κενώσεις για 3–5 ημέρες, και αν δεν εμφανιστεί ξανά αίμα ή βλέννη, αυξάνουμε την ποσότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται “η προσέγγιση σκάλας γάλακτος” (ladder approach), ξεκινώντας από καλά μαγειρεμένο γάλα (π.χ. σε μπισκότα ή κέικ) και προχωρώντας σε φρέσκο γάλα και γιαούρτι. Αν επανεμφανιστούν συμπτώματα, σταματάμε και ξαναπροσπαθούμε σε 2–3 μήνες.

Είναι επικίνδυνη η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα για το βρέφος;

Συνήθως όχι. Σε αντίθεση με άλλες μορφές τροφικής αλλεργίας (FPIES, αναφυλαξία), η FPIAP είναι ήπια κατάσταση. Το παιδί τρώει κανονικά, αναπτύσσεται φυσιολογικά, και δεν παρουσιάζει σοβαρά συμπτώματα. Σπάνια — σε παραμελημένες περιπτώσεις — μπορεί να εμφανιστεί ήπια σιδηροπενική αναιμία λόγω χρόνιας απώλειας αίματος, η οποία υποχωρεί πλήρως με τη θεραπεία. Δεν αναφέρονται μακροπρόθεσμες σοβαρές επιπτώσεις στο πεπτικό.

Είναι το ίδιο με τη “δυσανεξία στη λακτόζη”;

Όχι, είναι τελείως διαφορετικά. Η αλλεργική πρωκτοκολίτιδα είναι ανοσολογική αντίδραση στις πρωτεΐνες του γάλακτος (κυρίως καζεΐνη και β-λακτογλοβουλίνη) και προκαλεί φλεγμονή στο έντερο με αίμα και βλέννη στις κενώσεις. Η δυσανεξία στη λακτόζη είναι ενζυμική ανεπάρκεια (έλλειψη του ενζύμου λακτάση) που προκαλεί αέρια, φούσκωμα και διάρροια — είναι εξαιρετικά σπάνια στα βρέφη που γεννήθηκαν τελειόμηνα. Τα ειδικά γάλατα “lactose-free” δεν αντιμετωπίζουν την αλλεργική πρωκτοκολίτιδα, διότι περιέχουν τις ίδιες πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος.

Μπορεί να ευθύνεται και άλλη τροφή εκτός από το γάλα;

Ναι, αλλά σπάνια. Στο μεγαλύτερο μέρος των περιπτώσεων (πάνω από 80%) η μόνη υπεύθυνη τροφή είναι το αγελαδινό γάλα. Σε ένα 10–15% των περιπτώσεων ενοχοποιούνται και άλλες τροφές, συχνότερα η σόγια (σε 10% των περιπτώσεων FPIAP από γάλα), το αυγό, τα σιτηρά (σιτάρι, βρώμη), το ψάρι και οι ξηροί καρποί. Όταν ο αποκλεισμός μόνο του γάλακτος δεν είναι αποτελεσματικός, ο αλλεργιολόγος μπορεί να σχεδιάσει διαδοχικό αποκλεισμό άλλων υποψήφιων τροφών, πάντα με τη βοήθεια διαιτολόγου.

Πότε να συμβουλευτώ Αλλεργιολόγο;

Συστήνεται αλλεργιολογική εκτίμηση όταν: τα συμπτώματα δεν υποχωρούν με τον αποκλεισμό του γάλακτος, υπάρχει υποψία πολυαλλεργίας, εμφανιστούν σοβαρότερα συμπτώματα (έντονος εμετός, εξανθήματα, υποτονία — σκεφτείτε FPIES), συνυπάρχει ατοπική δερματίτιδα ή άλλες αλλεργικές εκδηλώσεις, ή για καθοδήγηση επανεισαγωγής της τροφής. Στο Αλλεργιολογικό Ιατρείο στην Ηλιούπολη γίνεται εξατομικευμένη αξιολόγηση, σχεδιασμός διατροφικής παρέμβασης σε συνεργασία με κλινικό διαιτολόγο, και προγραμματισμός επανεισαγωγής με προσαρμοσμένο πρωτόκολλο.